هر آنچه درباره لوپوس باید بدانید

هر آنچه درباره لوپوس باید بدانید

لوپوس یک بیماری خودایمن و بلندمدت بوده که در آن سیستم ایمنی بدن بر علیه بافت سالم و نرمال فعالیت مخرب انجام می‌دهد. علائم آن شامل التهاب، تورم و آسیب به مفاصل، کلیه، خون، قلب و ریه­­ها می‌باشد.

“به دلیل ماهیت پیچیده، معمولاً به بیماری هزار چهره شناخته می‌شود”

در ایالات متحده بیش از 1600 مورد از این بیماری شناسایی شده و بر اساس موسسه لوپوس آمریکا حدود 1.5 میلیون نفر در آمریکا به این بیماری مبتلا هستند. براساس اعلام این مؤسسه زنان و سنین 15 تا 44 بیشترین موارد این بیماری را به خود اختصاص داده‌اند. این بیماری واگیردار نیست اما در موارد خاص مادر دارای این بیماری می‌تواند نوزادی با نوعی لوپوس متولد کند که به لوپوس نوزادی معروف است.

انواع مختلف بیماری لوپوس

انواع متفاوتی از بیماری لوپوس وجود دارد. این مقاله به طور عمده بر لوپوس اریتماتوز سیستمیک یا SLE تمرکز خواهد کرد. انواع دیگر لوپوس شامل لوپوس دیسکوئید، القایی توسط دارو و نوزادی می‌باشند.

چندین عامل وجود دارند که در ابتلا به بیماری لوپوس تأثیرگذار هستند که می‌توان به مواردی مانند هورمون‌ها، جنسیت، سن، نژاد، محیط و اشاره کرد.

لوپوس اریتماتوز سیستمیک

SLE بیشترین موارد لوپوس را به خود اختصاص می‌دهد. این نوعی بیماری سیستمیک بوده که تمامی بدن را درگیر می‌کند. علائم این بیماری از متوسط تا شدید بروز می‌کند. این نوع از لوپوس شدیدتر بوده چرا که می‌تواند تمامی بدن را تحت تأثیر قرار دهد. این بیماری باعث التهاب در پوست، مفاصل، ریه، کلیه، خون، قلب و یا ترکیبی از موارد فوق می‌گردد. این بیماری معمولاً علائم خود را در یک چرخه بروز کرده و منقطع است.

لوپوس اریتماتوز دیسکوئید

بیماری DLE یا لوپوس جلدی از انواع لوپوس بوده که علائم و درگیری تنها به پوست ختم می‌شود. در این نوع لوپوس لکه‌های قرمز بر روی صورت، گردن و پوست سر پدیدار می‌شود. این بیماری بر ارگان‌های داخلی تأثیری نمی‌گذارد اما حدود 10 درصد از موارد DLE پس از مدتی دچار لوپوس اریتماتوز سیستمیک می‌شوند و علائم SLE را نشان می‌دهند. البته در مواردی ممکن است فرد دچار SLE در ابتدا علائم قرمزی به روی صورت، گردن و پوست سر را نشان بدهد.

لوپوس القایی توسط دارو

در حدود 10 درصد موارد SLE به دلیل واکنش سیستم ایمنی به برخی داروها اتفاق می‌افتد. براساس منبع ژنتیک ملی آمریکا حدود 80 دارو وجود دارد که می‌تواند باعث القای این بیماری شود. از جمله‌ این موارد می‌توان به برخی از داروهای ضدصرع و یا ضد فشار خون اشاره کرد. برخی از داروهای تیروئید، آنتی بیوتیک و ضد قارچ نیز قادر به ایجاد این نوع بیماری هستند.

اکثر داروهایی که با موارد لوپوس همراه است شامل:

  • هیدرالازین، یک داروی ضد فشار خون
  • پروکاینامید، یک داروی ضد آریتمی
  • ایزونیازید یک آنتی بیوتیک به منظور درمان توبرکلوزیس

این مورد از لوپوس حاد نبوده و معمولاً پس از توقف مصرف دارو بیماری از بین خواهد رفت.

لوپوس نوزادی

بیشتر نوزادانی که از مادر دارای بیماری لوپوس متولد می‌شوند سالم هستند. اگرچه در حدود 1 درصد از زنانی که دارای اتوآنتی‌بادی­ SLE در خون خود هستند نوزادی با علائم لوپوس به دنیا می‌آورند. این زنان ممکن است دارای بیماری SLE، سندروم شوگران و یا کلاً بدون علائم خاصی باشند. سندروم شوگران نوعی بیماری خودایمن دیگر است که ممکن است با لوپوس اتفاق بیافتد. علائم کلیدی آن شامل خشکی چشم و دهان است.

معمولاً علائم این نوع لوپوس تا چند هفته پس از تولد از بین می‌رود. اگرچه برخی از نوزادان ممکن است دچار بلوک قلبی ذاتی شده که در آن قلب قادر به چرخش نرمال خون نخواهد بود. این شرایط ممکن است بسیار خطرناک باشد. به همین دلیل بهتر است زنانی که دچار بیماری SLE هستند در زمان بارداری تحت نظر پزشک باشند.

علت ایجاد بیماری لوپوس

بیماری‌های خودایمن به دلیل شرایط ژنتیکی و محیطی اتفاق می‌‌افتند. البته در این بیماری دلیل اصلی یا اتیولوژی نامعلوم است. سیستم ایمنی در حالت عادی از بدن در مقابل ویروس‌ها، باکتری‌ها و دیگر عوامل بیماری‌زا محافظت می‌کند. بخشی از سیستم ایمنی با تولید پروتئین‌هایی به نام آنتی‌بادی از بدن در مقابل عوامل بیگانه محافظت می‌کند. این سلول‌های ویژه لنفوسیت B نامیده می‌شود. در بیماری لوپوس سیستم ایمنی توانایی تشخیص بین بافت خودی و بیگانه را از دست داده و علیه بافت خودی آنتی‌بادی تولید می‌کند. این امر منجر به ایجاد تورم، درد و آسیب بافتی می‌گردد. بیشترین آنتی‌بادی در بیماران لوپوس آنتی‌بادی ضد هسته یا ANA هستند. ANA به قسمتی از هسته سلول متصل شده و در کارکرد آن تداخل ایجاد می‌کند. این آنتی‌بادی‌ها توسط جریان خون در سرتاسر بدن گردش می‌کنند و برخی سلول‌ها در بدن نسبت به این آنتی‌بادی‌ها نفوذپذیر هستند.

چرا سیستم ایمنی بدن دچار این اختلال می‌شود؟

چندین فاکتور ژنیتیکی وجود دارد که می‌تواند در ایجاد این بیماری اثر بگذارد. برخی ژن‌ها به عملکرد سیستم ایمنی کمک می‌کنند. در بیماری SLE برخی از این ژن‌ها به درستی فعالیت نمی‌کنند. یک تئوری مرتبط با مرگ سلولی است. یک روند طبیعی که در آن سلول خود را نوسازی می‌کند. برخی دانشمندان بر این باورند که به دلیل برخی فاکتورهای ژنتیکی بدن قادر به از بین بردن سلول‌های آسیب دیده نخواهد بود. این سلول‌های آسیب دیده نیز با ترشح ترکیباتی باعث التهاب بیشتر در موضع می‌شوند.

عوامل مؤثر در بیماری لوپوس

چندین عامل وجود دارند که در ابتلا به بیماری لوپوس تأثیرگذار هستند که می‌توان به مواردی مانند هورمون‌ها، جنسیت، سن، نژاد، محیط و اشاره کرد. مؤسسه سلامت ملی آمریکا وقوع بیماری در بانوان را 9 برابر مردان عنوان کرده است. علائم این بیماری بین 15 تا 45 سالگی و در اوج فعالیت جنسی اتفاق می‌افتد. البته حدود 20 درصد موارد نیز پس از 50 سالگی بروز می‌کند. به دلیل بروز 9 مورد از 10 مورد در زنان، دانشمندان به دنبال رابطه‌ای میان استروژن‌ها و این بیماری هستند. در یک مقاله‌ مروری در سال 2016 رابطه میان استروژن و تغییر فعالیت سیستم ایمنی و القای این بیماری در موش‌های آزمایشگاهی ثابت شد. این رابطه‌ علت بروز بالای بیماری در زنان را توضیح می‌دهد.

این بیماری در نژادهای رنگین پوست بیشتر از باقی اتفاق می‌افتد. همچنین در نژاد پاکستانی و آمریکای لاتین موارد بیماری بیشتر است. در تحقیقی دیگر یک دوقلوی همسان مورد بررسی قرار گرفته که تنها یکی از آن‌ها به بیماری مبتلا شده است. به همین دلیل عوامل محیطی نیز بسیار بر آن تأثیرگذار است.

عوامل محیطی مانند برخی ویروس‌ها یا مواد شیمیایی ممکن است باعث شروع بیماری لوپوس در افراد مستعد شوند. سیگار کشیدن، در معرض آفتاب بودن، برخی داروها، برخی از بیماری‌های ویروسی از دیگر عوامل هستند.

علائم بیماری لوپوس

  • خستگی و ضعف
  • از دست دادن اشتها و کاهش وزن
  • درد با تورم در مفاصل و ماهیچه
  • غدد یا گره لنفاوی متورم
  • راش یا قرمزی پوستی
  • زخم‌های دهانی
  • حساسیت به نور خورشید
  • تب
  • سردرد
  • درد سینه هنگام نفس عمیق
  • ریزش شدید مو
  • رنگ پریدگی یا قرمزی نوک انگشتان دست و پا در مواجهه با سرما
  • التهاب مفاصل

تأثیر لوپوس بر دیگر قسمت‌های بدن

  • کلیه: نفریت؛ 1 نفر از 3 نفر دچار عارضه کلیوی می‌شود
  • ریه: پلوریت، درد قفسه سینه، پنومونی
  • اعصاب: سردرد، گیجی، افسردگی، اختلال حافظه، اختلال بینایی و تشنج
  • رگ‌های خونی: واسکولیت
  • خون: لوپوس باعث کم‌خونی و کاهش گلبول سفید خون می‌شود
  • قلب: میوکاردیت، اندوکاردیت، پری‌کاردیت

از دیگر مواردی که ممکن است همراه این بیماری بروز کند عفونت‌های دستگاه ادراری، تنفسی، عفونت‌های قارچی و سالمونلایی است. همچنین در مواردی که زنان حامله باشند به دلیل فشار خون بالا و در صورت عدم کنترل بیماری احتمال سقط جنین وجود دارد.

راه‌های تشخیص بیماری لوپوس

این بیماری از طریق شناسایی هشت مورد آنتی‌بادی در خون تشخیص داده می‌شود. این آنتی‌بادی‌ها شامل آنتی‌بادی‌های ضدهسته، آنتی‌بادی‌های ضدفسفولیپید، آنتی‌بادی ضد DNA، آنتی‌بادی ضد DNA دو رشته‌ای، آنتی‌بادی اسمیت، آنتی‌بادی U1RNP، آنتی‌بادی SSA و SSB و آنتی‌بادی ضد هستون می‌باشند. البته می‌توان با تست ادرار از میزان درگیری کلیه با بیماری مطلع ‌شویم. نمونه‌گیری در این آزمایش باید در طول 24 ساعت انجام شود و همچنین وجود پروتئین، گلبول قرمز و سفید در آن بررسی می‌شود. البته در موادری به تشخیص پزشک نیاز به برداشت نمونه از بافت درگیر در این بیماری می‌باشد.

آیا لوپوس درمان دارد؟

تا به امروز هیچ درمان قطعی برای این بیماری وجود نداشته اما سبک زندگی و مصرف برخی داروها به بهبود بیماری کمک بسیاری خواهد کرد. درمان در این بیماری محدود به مدیریت بروز بیماری و جلوگیری از درگیری ارگان‌های بدن است. داروها باعث کاهش درد و تورم، فعالیت متعادل سیستم ایمنی، بالانس هورمونی، جلوگیری از آسیب به مفاصل، مدیریت فشار خون، کاهش احتمال بروز عفونت و کنترل کلسترول خون می‌شوند. در کنار دارو برخی از موارد زیر می‌توانند به کاهش بروز علائم کمک کنند:

  • سرما و یا گرما به محل بروز علائم
  • شرکت در فعالیت‌های آرامبخش مانند یوگا
  • پرهیز از نور خورشید
  • پرهیز از استرس

کلام آخر

بیماری لوپوس کیفیت زندگی فرد مبتلا را تحت تأثیر قرار داده اما در بسیاری از موارد بی‌خطر هستند. بهبود سبک زندگی می‌تواند تا حد زیادی از بروز علائم جلوگیری کند. به دلیل وجود فاکتورهای ژنتیکی در این بیماری درمان قطعی وجود ندارد. ترک سیگار، تنفس هوای سالم، فعالیت مناسب روزانه، مصرف غذای سالم، رژیم‌های گیاهی و روش‌های کاهش استرس می‌‌توانند تا حد زیادی به کاهش و رفع علائم کمک کنند. بهتر است زیر نظر یک پزشک متخصص آزمایشات لازم انجام شده و در صورت نیاز داروهای عمومی و تخصصی دریافت کنید.

 

پست های مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *