رابطه آنتی‌اکسیدان‌ها و سرطان چیست؟

رابطه آنتی‌اکسیدان‌ها و سرطان چیست؟

حتی اگر اسم آنتی‌اکسیدان هم برایتان آشنا نباشد، حتماً نام­ ویتامین‌های C،E  و … را بارها شنیده‌اید؛ در واقع این ویتامین‌ها نمونه‌هایی از آنتی‌اکسیدان‌ها هستند. گفته می‌شود که آن‌ها در پیشگیری یا درمان انواع سرطان‌ها بسیار مفید هستند و سلول‌های سرطانی تهاجمی می‌توانند با این ماده سرکوب شوند. اما این گفته‌ها تا چه حد حقیقت دارد؟ با طب‌آنکو همراه باشید تا بیشتر درباره آنتی‌اکسیدان­ها و تأثیر آن بر سرطان برایتان بگوییم.

آنتی‌اکسیدان چیست و چه نقشی در بدن دارد؟

آنتی‌اکسیدان‌ها موادی هستند که ممکن است سلول‌ها را از آسیب‌های “رادیکال‌های آزاد” محافظت کنند. رادیکال‌های آزاد به زبان ساده مولکول‌های ناپایداری هستند که پوسته­ الکترونی آن‌ها ناقص و تجمع آن‌ها در بدن خطرناک است و عامل بیماری‌هایی چون سرطان می‌شوند. آنتی‌اکسیدان‌ها با رادیکال‌های آزاد ارتباط برقرار کرده و آن‌ها را تثبیت می‌کنند و به این روش می‌توانند از بعضی از آسیب‌های رادیکال‌های آزاد جلوگیری کنند. نمونه‌هایی از آنتی‌اکسیدان‌ها شامل بتاکاروتن، لیکوپن، ویتامین‌های C ، E و A است. به طور طبیعی، هر یک از ما همیشه هر دو رادیکال آزاد و آنتی‌اکسیدان را در بدنمان داریم. بعضی از آنتی‌اکسیدان‌ها به طور عادی از خود بدن ساخته می‌شوند، در حالی که ما باید بقیه‌شان را با خوردن غذاهایی که سرشار از آنتی‌اکسیدان هستند، دریافت کنیم.

آیا آنتی‌اکسیدان‌ها می‌توانند از سرطان جلوگیری کنند؟

شواهد آزمایشگاهی قابل‌توجهی از مطالعات شیمیایی ، کشت سلولی و تحقیقاتی که روی حیوانات انجام شد، نشان می‌دهد که آنتی‌اکسیدان‌ها ممکن است رشد سرطان را کند یا احتمالاً از آن جلوگیری کنند؛ هرچند که در سال‌های گذشته در اطلاعاتی که از آزمایشات بالینی به دست آمده، کمتر این نتایج به چشم می‌خورد و در آزمایش‌های تصادفی که در مقیاس بزرگ انجام شده است به نتایج گوناگونی رسیده‌اند.

آن ­چه در آزمایشات بالینی در مقیاس بزرگ قبلاً منتشر شده بود

پنج آزمایش بالینی در مقیاس بزرگ در دهه 1990 منتشر شد که در مورد تأثیر آنتی‌اکسیدان‌ها بر سرطان به نتایج متفاوتی رسید. در این تحقیقات، تأثیر بتاکاروتن و بقیه­ آنتی‌اکسیدان‌ها را بر روی بیماران مبتلا به انواع مختلف سرطان بررسی کردند. به نظر می‌رسید که بتاکاروتن بسته به جمعیت بیمار، اثرات متفاوتی داشته باشد. نتیجه‌گیری هر یک از پنج آزمایشی که انجام شد به صورت زیر خلاصه می‌شود:

  1. در سال 1993، اولین آزمایش در مورد آنتی‌اکسیدان‌ها و خطر سرطان منتشر شد که موضوع آن پیشگیری از سرطان در چینی‌ها بود. در این آزمایش تأثیر ترکیبی از بتاکاروتن، ویتامین E و سلنیوم بر سرطان در مردان و زنان چینی که سالم بودند ولی در معرض خطر ابتلای به سرطان معده قرار داشتند، بررسی شد. این مطالعه نشان داد که ترکیب این سه آنتی‌اکسیدان، میزان سرطان‌ها مخصوصاً سرطان معده را به طور قابل‌توجهی کمتر می‌کند.
  2. یک تحقیق پیشگیری از سرطان در سال 1994 تحت عنوان “آلفا­­ توکوفرول (ویتامین E / ( بتاکاروتن (ATB )” نشان داد که میزان سرطان ریه در مردان سیگاری فنلاندی به طور قابل‌توجهی با بتاکاروتن بیشتر می‌شود و تحت تأثیر ویتامین E هم قرار نمی‌گیرند.
  3. مطالعه دیگری در سال 1994 با بتاکاروتن و رتینول (ویتامین A) هم افزایش احتمالی سرطان ریه در ارتباط با آنتی‌اکسیدان‌ها را نشان داد.
  4. در سال 1996 مطالعه‌ای که در راستای سلامت پزشکان انجام شد، هیچ تغییری در میزان سرطان در ارتباط با بتاکاروتن و آسپرین مصرف شده توسط پزشکان مرد ایالات متحده مشاهده نشد.
  5. تحقیق دیگری برای سلامت زنان در سال 1999 صورت گرفت. دراین مطالعه، اثرات ویتامین E و بتاکاروتن را در پیشگیری از انواع سرطان و بیماری‌های قلبی عروقی در زنان 45 سال به بالا آزمایش کردند. در بین زنان به ظاهر سالم، خبری از هیچ فایده یا ضرری از مکمل بتاکاروتن نبود. البته در آن دوره زمانی، بررسی اثر ویتامین E همچنان در حال انجام بود و به نتیجه­ خاصی نرسیدند.

آنتی‌اکسیدان‌ها چطور از سرطان جلوگیری می‌کنند؟

آنتی‌اکسیدان‌ها، رادیکال‌های آزاد را به عنوان ماده­ جانبی طبیعی خنثی می‌کنند. رادیکال‌های آزاد مولکول‌هایی با پوسته الکترون ناقص هستند که از نظر شیمیایی واکنش‌پذیرتر از سلول‌های الکترونی کامل می‌باشند. همچنین، قرار گرفتن در معرض عوامل مختلف محیطی، از جمله دود توتون، تنباکو و تشعشعات، می‌تواند منجر به تشکیل رادیکال‌های آزاد شود. در انسان، رایج‌ترین شکل رادیکال‌های آزاد اکسیژن است. وقتی که یک مولکول اکسیژن (O2) بار الکتریکی پیدا می‌کند یا “رادیکال” می‌شود، سعی می‌کند الکترون‌ها را از بقیه­ مولکول‌ها بدزدد و باعث آسیب به DNA و سایر مولکول‌ها شود. با گذشت زمان، این آسیب‌ها ممکن است برگشت‌ناپذیر و منجر به بیماری‌هایی از جمله سرطان شوند. آنتی‌اکسیدان‌ها اغلب به عنوان جمع‌کننده­ رادیکال‌های آزاد شناخته می‌شوند، به این صورت که آن‌ها بار الکتریکی را خنثی می‌کنند و از گرفتن الکترون از سایر مولکول‌ها توسط رادیکال آزاد جلوگیری می‌کنند.

غذاهای آنتی‌اکسیدان‌دار را بشناسید

  • ویتامین A: برای پوست هم بسیار مفید است. غذاهای غنی از این ویتامین شامل جگر، سیب زمینی، هویج، شیر، زرده تخم مرغ و پنیر موزارلا است.
  • ویتامین C: که اسید اسکوربیک نیز نامیده می‌شود، در بسیاری از میوه‌ها و سبزیجات، غلات، گوشت گاو، مرغ و ماهی وجود دارد.
  • ویتامین E: (آلفا توکوفرول) در بادام، بسیاری از روغن‌ها از جمله جوانه گندم، گلرنگ، ذرت و روغن سویا وجود دارد و همچنین در انبه، آجیل، کلم بروکلی و سایر مواد غذایی یافت می‌شود.
  • بتاکاروتن: در خیلی از غذاها که به رنگ نارنجی هستند، وجود دارد؛ مثل سیب‌زمینی، هویج، طالبی، کدو، زردآلو، کدو تنبل و انبه. بعضی از سبزیجاتی که برگ سبز دارند هم سرشار از این نوع آنتی‌اکسیدان هستند، از جمله اسفناج.
  • لوتئین: برای چشم و سلامت پوست هم خیلی معروف است. این ماده در سبزیجات برگ‌دار و سبز مانند سبزی خوردن، اسفناج، کلم برگ و کاهو به وفور یافت می‌شود.
  • لیکوپن: یک آنتی‌اکسیدان قوی است که در گوجه‌فرنگی، هندوانه، پاپایا، زردآلو، پرتقال خونی و خیلی از مواد غذایی دیگر وجود دارد.
  • سلنیوم: یک ماده معدنی است ولی با این حال، جز آنزیم‌های آنتی‌اکسیدان­ است. غذاهای گیاهی مثل برنج و گندم عمده‌ترین منابع غذایی سلنیوم در بیشتر کشورها هستند. مقدار سلنیوم در خاک، که در هر منطقه متفاوت است، میزان سلنیوم در غذاهای رشد کرده در آن خاک را تعیین می‌کند. حیواناتی که از غلات یا گیاهان رشد کرده در خاک غنی از سلنیوم استفاده می‌کنند، در ماهیچه‌های خود مقادیر بیشتری سلنیوم دارند.

کلام آخر

با آن که هنوز عملکرد آنتی‌اکسیدان‌ها در سیستم‌های سلولی و تعامل با داروهای ضد سرطان تا حد زیادی کشف نشده باقی مانده، اما نقش پررنگ آن ­در حفظ هموستاز سیستم ایمنی بدن قابل‌انکار نیست. امروزه درصد زیادی از بیماران سرطانی که تحت درمان‌های فعال هستند، از آنتی‌اکسیدان استفاده می‌کنند. با این که به طور معمول بدنمان بعضی از آنتی‌اکسیدان‌ها را می‌سازد، خودمان هم باید با خوردن غذاهای آنتی‌اکسیدان‌دار یک سری دیگر از آن‌ها را تأمین کنیم. پس برنامه غذایی‌تان برای پیشگیری از سرطان یا حتی درمان آن خیلی مهم است.  خوشبختانه، با یک رژیم غذایی غنی از آنتی‌اکسیدان می‌توانید خطر ابتلا به سرطان را کمتر کنید. غذاهایی که در این مقاله معرفی کردیم را به حافظه‌تان بسپارید تا با خوردنشان آنتی‌اکسیدان خونتان را تقویت کنید و از مزایای سلامتی آن‌ها بهره‌مند شوید.

منابع

www.ncbi.nlm.nih.gov

draxe.com

پست های مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *