سرطان خون، سرطانی در بافت‎ های خون‎ ساز

سرطان خون، سرطانی در بافت‎ های خون‎ ساز

سرطان خون، سرطان خون یکی از انواع سرطان است که در بافتهای خونساز ایجاد میشود. در بیماران مبتلا به این نوع سرطان، رشد سلولهای خونی در مغز استخوان (بافت نرم و اسفنجی در حفره مرکزی تمام استخوانها که مواد مغذی را برای رشد سلول قرمز خون، گلبولهای سفید و پلاکتها تامین میکند)، غیرطبیعی و کنترل نشده بوده و نمیتوانند اکسیژن مورد نیاز را به اندامها و بافتها برسانند همچنین آن‏ها نمیتوانند عفونت را از بین برده یا خون را لخته کنند. هیچ راهی برای جلوگیری از انواع مختلف سرطان خون وجود ندارد. شاید در آینده با کمک آزمایشهای ژنتیکی بتوان افرادی را که ممکن است به سرطان خون مبتلا شوند، پیدا کرد.

تقسیمبندی سرطان خون

پزشکان سرطان خون را بر اساس سرعت پیشرفت و نوع سلولهای درگیر، به چند دسته تقسیم میکنند:

  1. تقسیمبندی بر اساس سرعت پیشرفت
  • سرطان خون مزمن: سرطان خون مزمن، سلولهای خونی خیلی جوان را درگیر میکند. سرعت زیاد شدن این سلولها کم است در نتیجه این بیماری در ابتدا علائمی ندارد و ممکن است سالها تشخیص داده نشود.
  • سرطان خون حاد: سرطان خون حاد، سلولهای خونی غیرطبیعی هستند که نمیتوانند کار خود را به درستی انجام دهند. سرعت زیاد شدن این سلولها بسیار زیاد بوده و خیلی زود بیماری بدتر میشود. این نوع سرطان به درمان به موقع و تهاجمی نیاز دارد.
  1. تقسیمبندی بر اساس نوع سلولهای درگیر
  • سرطان خون لنفاوی: سرطان خون لنفاوی، سلولهای لنفاوی (لنفوسیت‏ها) را درگیر میکند. لنفوسیتها نوعی گلبول سفید خون در سیستم ایمنی بدن هستند که باعث از بین رفتن بیماری و سلولهای آلوده میشوند. سرطان خون مزمن لنفاوی بیشتر در بزرگسالان و سرطان خون حاد لنفاوی بیشتر در کودکان اتفاق میافتد.
  • سرطان خون میلوژن: سرطان خون میلوژن، سلولهای میلوئید را درگیر میکند. سلولهای میلوئید باعث ساخته شدن گلبولهای قرمز، گلبولهای سفید و پلاکتها میشوند. سرطان خون مزمن و حاد میلوژن بیشتر در بزرگسالان اتفاق میافتد.

نشانههای سرطان خون

نشانههای سرطان خون با توجه به نوع سرطان خون متفاوت است. بیشترین نشانههای آن عبارتند از:

  • تب یا لرز
  • ضعف و خستگی زیاد
  • درد در استخوان
  • عفونتهای زیاد و شدید
  • کاهش وزن
  • تورم غدههای لنفاوی
  • لکههای ریز قرمز رنگ در پوست
  • بزرگ شدن کبد یا طحال
  • خونریزی زیاد بینی
  • خونریزی یا کبودی بدون دلیل
  • عرق زیاد به خصوص هنگام شب (عرق شبانه)

اگر سرطان خون به سیستم عصبی هم رسیده باشد، میتواند باعث سر درد، سر گیجه، حالت تهوع و تشنج شود.

عوامل مؤثر بر افزایش سرطان خون

عواملی که ممکن است خطر ابتلا به سرطان خون را زیاد کند عبارتند از:

  • درمان سرطانهای دیگر: افرادی که سرطان قبلی خود را با شیمی درمانی و پرتو درمانی درمان کرده باشند، خطر ابتلا به سرطان خون در آنها زیاد است.
  • اختلالات ژنتیکی: بعضی از اختلالات ژنتیکی مانند سندروم داون باعث افزایش خطر ابتلا به سرطان خون میشود.
  • سابقه خانوادگی: اگر بعضی از اعضای خانواده شما سرطان خون داشته باشند، خطر ابتلا به سرطان خون زیاد میشود.
  • مواد شیمیایی: بعضی از مواد شیمیایی (مانند بنزین یا تولوئن)، خطر ابتلا به سرطان خون را زیاد میکنند.
  • سیگار کشیدن:  سیگار کشیدن خطر ابتلا به سرطان خون حاد میلوژن را زیاد میکند.

آزمایشهای مختلف برای تشخیص سرطان خون

آزمایشهای مختلفی برای تشخیص سرطان خون وجود دارند که عبارتند از:

  • شمارش تعداد گلبول های قرمز، گلبولهای سفید و پلاکتها
  • نگاه به خون در زیر میکروسکوپ
  • نمونهبرداری از بافت مغز استخوان
  • نمونهبرداری از غدههای لنفاوی
  • نمونهبرداری از کبد و طحال (برای بررسی میزان درگیری بقیه قسمتهای بدن)

آزمایشهای مختلف برای بررسی پیشرفت بیماری

آزمایشهای مختلفی برای بررسی پیشرفت بیماری وجود دارند که عبارتند از:

  • فیلوسیتومتری: در این آزمایش دی ان ای (DNA) سلولهای سرطانی بررسی و میزان رشد آن مشخص میشود.
  • بررسی کبد: بررسی کبد نشان میدهد که آیا سلولهای سرطان خون به کبد حمله کردهاند یا نه.
  • بررسی مایع نخاعی: با بررسی مایع نخاعی، میتوان فهمید که آیا سلولهای سرطان خون به سیستم عصبی مرکزی حمله کردهاند یا خیر.
  • تصویربرداری: تصویربرداری با اشعه ایکس، سونوگرافی و سی تی اسکن به فهم پزشک در مورد اینکه آیا سلولهای سرطان خون به قسمتهای دیگر بدن حمله کردهاند یا نه، کمک میکند.

درمان سرطان خون

سرطان خون به وسیله متخصص خون و آنکولوژیست درمان میشود. نوع درمان به سن بیمار، سلامتی، نوع سرطان و میزان پیشرفت آن بستگی دارد. بعضی از انواع سرطان خون به آرامی رشد کرده و نیازی به درمان سریع ندارند. بعضی از آنها هم به ترکیبی از درمانها نیاز دارند. در هر صورت درمان سرطان خون عبارت است از:

  • شیمی درمانی: داروهای شیمیایی زیادی برای درمان سرطان خون استفاده میشوند. با توجه به نوع سرطان خون، ممکن است از یک یا ترکیبی از داروها استفاده شود. بیماران مبتلا به سرطان خون حاد از این نوع درمان استفاده میکنند.
  • پرتو درمانی: از پرتوهای پرانرژی برای از بین بردن و جلوگیری از رشد سلولهای سرطان خون استفاده میشود. پرتو ممکن است به یک قسمت یا کل بدن تابانده شود.
  • پیوند سلولهای بنیادی مغز استخوان: مغز استخوان سالم خود بیمار (اتولوگ) یا یک فرد سالم (آلولوگ) را با مغز استخوان بیمار جابهجا میکنند.
  • درمان بیولوژیکی (ایمونوتراپی): از این روش درمانی استفاده میکنند که به سیستم ایمنی بدن شما کمک کند سلولهای سرطانی را پیدا کرده و به آنها حمله کند.

هر چه سرطان خون زودتر مشخص و درمان شود، شانس بهبودی بیشتر میشود. بعضی از درمانها ممکن است باعث درد، تب، عفونت و حالت تهوع شوند برای همین بیمار به مراقبتهای زیادی نیاز دارد.

درمان سرطان‏های خون حاد

درمان سرطان خون حاد مانند بقیه سرطانها به میزان پیشرفت آن ربطی ندارد بلکه به شرایط خود بیمار ربط دارد.

درمان سرطان خون حاد لنفاوی، در مراحل مختلفی انجام میشود:

  1. شیمی درمانی در بیمارستان
  2. تعیین وقت و جلسههای منظم برای شیمی درمانی بصورت سرپایی
  3. ترکیب شیمی درمانی و پرتو درمانی برای جلوگیری از ورود سرطان خون به مغز و سیستم عصبی مرکزی
  4. معاینه و آزمایشهای منظم بعد از درمان برای اطمینان از این که سرطان عود (برگشت) نکرده باشد.

برای درمان سرطان خون حاد لنفاوی؛ تا چندین سال، از داروهای شیمی درمانی با دوزهای مختلف استفاده میکنند تا مطمئن شوند سرطان خون درمان شده و دیگر عود (برگشت) نمیکند. در بعضی از افراد ممکن است پیوند مغز استخوان انجام شود.

درمان سرطان خون حاد میلوژن به سن بیمار، سلامت او و تعداد سلولهای خونیاش بستگی دارد. درمان این نوع سرطان همان مراحل سرطان خون حاد لنفاوی را دارد. وقتی سلولهای سرطانی کامل از بین رفتند، درمانهای ترکیبی شروع میشوند. ممکن است پیوند مغز استخوان در برنامه درمانی قرار بگیرد.

درمان سرطانهای خون مزمن

برای درمان سرطان خون مزمن لنفاوی، ابتدا پزشک با بررسی پنج مرحله آن را تشخیص میدهد:

  1. در مرحله اول فقط تعداد لنفوسیتهای خون زیاد هستند.
  2. به خاطر تعداد زیاد لنفوسیت‌ها، غدههای لنفاوی متورم میشوند.
  3. تعداد گلبولهای خون کم شده و بیمار دچار کم خونی میشود.
  4. تعداد پلاکتهای خون بسیار کم میشود. غدههای لنفاوی، کبد و طحال متورم شده و کم خونی وجود دارد.

درمان سرطان خون مزمن لنفاوی به مرحله بیماری، سن و سلامت کلی بیمار بستگی دارد. اگر بیمار در مرحله اول باشد، ممکن است به درمان نیازی نداشته باشد. اگر بیمار در مرحله دوم یا سوم باشد، با نظارت دقیق، شیمی درمانی میشود. اگر بیمار در مرحله آخر باشد، جلسات شیمی درمانی بیشتر شده و از یک یا چند دارو استفاده میشود. بعضی از بیماران ممکن است به پیوند مغز استخوان نیاز داشته باشند.

سرطان خون میلوژن، با مهارکننده‏های تیروزین کیناز درمان میشود. این درمان برای بیمارانی که در مرحله اولیه هستند بسیار مناسب است. اینکه برای درمان از پیوند مغز استخوان استفاده شود به مرحله بیماری، سلامت فرد و وجود فرد اهدا کننده مغز استخوان بستگی دارد.

سخن پایانی

سرطان خون دهمین سرطان شایع بوده که در بافتهای خونساز ایجاد میشود. شروع سرطان خون میتواند حاد (شروع ناگهانی) یا مزمن (شروع آهسته) باشد. در سرطان خون حاد، سلولهای سرطانی به سرعت زیاد میشوند. در سرطان خون مزمن، بیماری به آرامی زیاد شده و علائم آن ممکن است بسیار خفیف باشد. این بیماری در مردان بیشتر از زنان بوده و نشانههای آن ممکن است شبیه نشانههای بیماری آنفولانزا باشد. سرطان خون در کودکان قبل از ۱۰ سالگی اتفاق میافتد و اکثر آن‏ها با موفقیت درمان میشوند.

پست های مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *