سرطان مری؛ از نشانه‌ها تا آزمایش و درمان

سرطان مری؛ از نشانه‌ها تا آزمایش و درمان

سرطان مری از لایههای داخلی مری شروع میشود. مری از چندین لایه (غشا مخاطی، بافت عضلانی و بافت همبند) تشکیل شده است که وظیفه حرکت غذا و مایعات از دهان به معده را بر عهده دارد. این نوع سرطان، زمانی اتفاق میافتد که تغییراتی (جهش) در دی ان ای (DNA) سلولهای مری ایجاد شود. این جهش باعث رشد غیرقابل کنترل سلولهای غیرطبیعی شده که با تجمع آنها تومور ایجاد میشود. این تومور میتواند رشد کرده و با کمک لایههای دیگر مری به بقیه قسمتهای بدن گسترش پیدا کند.

نشانه‌های سرطان مری

این نشانهها ممکن است به خاطر سرطان مری یا بیماریهای دیگر وجود داشته باشد پس اگر هر کدام از آنها را دارید، به پزشک خود مراجعه کنید. این نشانهها عبارتند از:

  • بلع سخت یا همراه با درد
  • برگشت غذا به مری
  • کاهش وزن
  • درد پشت استخوان سینه
  • گرفتگی صدا و سرفه
  • سوء هاضمه و سوزش معده
  • وجود توده در زیر پوست

انواع سرطان مری

دو نوع سرطان مری وجود دارد که عبارتند از:

  • سرطان سلول سنگفرشی: این نوع سرطان در سلولهای تخت و نازک داخلی مری به وجود میآید. این سرطان قسمت بالایی و میانی (وسط) مری را درگیر میکند. به آن کارسینوم ایپدرموئید هم گفته میشود.
  • آدنوکارسینوما: این نوع سرطان از سلول‏های غدهای شروع میشوند. این سلولها در پوشش مری مایعاتی به نام مخاط تولید و آزاد میکنند. آدنوکارسینوما قسمت پایینی مری (نزدیک به معده) را درگیر میکند.
  • انواع دیگر: انواع دیگری از سرطان مری شامل کارسینوم سلول کوچک، سارکوم، لنفوم، ملانوم و کوریوکارسینوما وجود دارند که خیلی کم اتفاق میافتند.

عوامل مؤثر بر افزایش خطر ابتلا به سرطان مری

عواملی که خطر ابتلا به سرطان مری را افزایش میدهند، عبارتند از:

  • مری بات: در این شرایط سلولهای قسمت پایینی مری تغییر کرده و این سلول‏های غیرطبیعی خطر ابتلا به سرطان مری را افزایش میدهند.
  • بیماری رفلکس معده: رفلکس معده بیشترین علت ابتلا به مری بات بوده در نتیجه از این راه خطر ابتلا به سرطان مری را افزایش میدهد.
  • بیماری رفلکس صفرا: کسانیکه بیماری رفلکس صفرا دارند، بیشتر از کسانی که این بیماری را ندارند در معرض خطر ابتلا به سرطان مری هستند.
  • پرتو درمانی قفسه سینه یا قسمت بالای شکم: اثرات پرتو درمانی قفسه سینه یا قسمت بالای شکم ممکن است خطر  ابتلا به سرطان مری را افزاش دهد.
  • عادت به خوردن مایعات بسیار گرم: عادت به خوردن مایعات بسیار گرم مانند چای یا قهوه بسیار داغ، خطر ابتلا به سرطان مری را افزایش میدهد.
  • جنسیت: مردان ۳ برابر بیشتر از زنان به سرطان مری مبتلا میشوند.
  • سن: با افزایش سن، خطر ابتلا به سرطان مری افزایش پیدا میکند.
  • مصرف دخانیات: سیگار کشیدن، خطر ابتلا به سرطان مری را افزایش میدهد.
  • نخوردن میوه و سبزیجات کافی: اگر میوه و سبزیجات به اندازه کافی مصرف نشود، خطر ابتلا به سرطان مری افزایش پیدا میکند.

عوامل مؤثر بر کاهش خطر ابتلا به سرطان مری

برای کاهش خطر ابتلا به سرطان مری، میتوانید کارهای زیر را انجام دهید:

  • ترک سیگار: اگر سیگار میکشید، در مورد راههای ترک آن با پزشک خود صحبت کنید.
  • خوردن میوه و سبزیجات کافی: انواع میوه و سبزیجات رنگارنگ را به رژیم غذایی خود اضافه کنید.
  • وزن سالم: اگر اضافه وزن دارید، با پزشک خود درباره راهکارهای کاهش وزن صحبت کنید. سعی کنید آهسته و به صورت منظم وزن خود را کم کنید.

تشخیص سرطان مری

آزمایشها و روشهایی که برای تشخیص سرطان مری استفاده میشوند، عبارتند از:

  • معاینه بدنی و سابقه سلامتی: معاینه بدن، برای بررسی علائم عمومی سلامتی مانند بررسی نشانههای توده یا هر چیز غیرعادی است. همچنین عادتهای بهداشتی، بیماریها و معالجههای گذشته بیمار بررسی میشوند.
  • عکس برداری از قفسه سینه: برای عکس برداری اندامها و استخوانهای قفسه سینه، از اشعه ایکس استفاده میشود. اشعه ایکس یک پرتو پرانرژی بوده که میتواند از بدن عبور کند و از قسمتهای داخل بدن عکس بگیرد.
  • سونوگرافی آندوسکوپیک: در این روش آندوسکوپ (لولهای با نور و لنز برای مشاهده) از راه دهان وارد مری میشود. از انتهای آندوسکوپ امواج صوتی با انرژی بالا وارد شده و از بافت یا اندام داخلی بدن عکس میگیرد.
  • سی تی اسکن: در این روش با استفاده از اشعه ایکس، تصاویری در زاویههای مختلف از ناحیه شکم و لگن گرفته میشود. برای وضوح بیشتر ممکن است یک ماده رنگی تزریق یا به بیمار داده شود تا آن را ببلعد. به این روش توموگرافی کامپیوتری گفته میشود.
  • اسکن توموگرافی با انتشار پوزیترون (PET): در این روش سلولهای تومورهای بدخیم تشخیص داده میشوند. در این روش مقدار کمی گلوکز رادیواکتیو (قند) به بدن تزریق میشود. اسکنر PET به دور بدن میچرخد تا تصویری از محل مصرف گلوکز بگیرد. در این تصویر، سلولهای تومورهای بدخیم به رنگ روشن هستند زیرا بسیار فعال بوده و گلوکز زیادی مصرف میکنند. اسکن PET و سی‏ تی اسکن ممکن است همزمان انجام شود که به آن PET-CT گفته می‏شود.
  • ام ار آی (MRI): روشی که در آن با استفاده از آهنربا، امواج رادیویی و رایانهای میتوان تصاویر دقیقی از قسمتهای داخلی بدن گرفت.
  • سونوگرافی گردن: از سونوگرافی برای گرفتن عکس از داخل گردن استفاده میشود. از مبدل اولتراسوند برای فشار و هدایت امواج صوتی با انرژی بالا استفاده میشود.
  • لاپاراسکوپی: یک روش جراحی برای بررسی نشانههای بیماری در اندامهای داخلی بدن است. در این روش برشهای کوچکی در دیواره شکم ایجاد شده و لاپاراسکوپ (لوله نازک روشن) وارد یکی از برشها میشود.
  • توراکوسکوپی: یک روش جراحی برای بررسی قسمتهای غیرطبیعی اندامهای داخلی قفسه سینه است. در این روش یک برش بین دو دنده ایجاد شده و یک توراکوسکوپ وارد قفسه سینه میشود. توراکوسکوپ لولهای با نور و لنز برای مشاهده است. از این روش ممکن است برای برداشتن قسمتی از مری استفاده شود.
  • ازوفاگوسکوپی: در این روش یک لوله نازک دارای لنز از راه گلو یا بینی وارد مری میشود تا قسمتهای غیر طبیعی تشخیص داده شود. اگر مری و معده بررسی شود به آن آندوسکوپی فوقانی گفته میشود.
  • بیوپسی: در این روش یک سوزن نازک وارد تومور شده و یک نمونه از بافت آن خارج میشود. سپس نمونه در زیر میکروسکوپ توسط یک آسیبشناس بررسی میشود. از این روش برای تشخیص سرطان، نوع سلولهای درگیر و از بین بردن سلولهای سرطانی استفاده میشود.

مراحل سرطان مری

سرطان مری به پنج مرحله زیر تقسیم میشود:

مرحله اول: سرطان در پوشش دیواره داخلی مری به وجود آمده است.

مرحله دوم: با توجه به مقدار گسترش، سرطان به دو مرحله تقسیم می‏شود:

  • سرطان به لایه مخاط یا لایه نازک عضلانی دیواره مری گسترش پیدا کرده است.
  • سرطان به زیرلایه یا لایه مخاط یا بافت نازک عضلانی دیواره مری گسترش پیدا کرده است.

مرحله سوم: با توجه به مقدار گسترش، سرطان به دو مرحله تقسیم می‏شود:

  • سرطان به لایه عضلانی ضخیم یا بافت همبند قسمت بالا یا میانی (وسط) دیواره مری گسترش پیدا کرده است.
  • سرطان به بافت همبند یا غدههای لنفاوی دیواره مری گسترش پیدا کرده است.

مرحله چهارم: با توجه به مقدار گسترش، سرطان به دو مرحله تقسیم می‏شود:

  • سرطان به لایه مخاط، بافت ضخیم عضلانی و غدههای لنفاوی گسترش پیدا کرده است.
  • سرطان به بافت ضخیم عضلانی، بافت همبند و غدههای لنفاوی گسترش پیدا کرده است. همچنین ممکن است سرطان به دیافراگم، ورید آزیگوس (نوعی سیاهرگ)، نزدیک ریه یا کیسه قلب گسترش پیدا کرده باشد.

مرحله پنجم: با توجه به مقدار گسترش، سرطان به دو مرحله تقسیم می‏شود:

  • سرطان به دیافراگم، ورید آزیگوس (نوعی سیاهرگ)، نزدیک ریه یا کیسه قلب گسترش پیدا کرده است همچنین ممکن است سرطان به آئورت و ستون فقرات وارد شده باشد.
  • سرطان به قسمتهای دیگر بدن مانند کبد و ریه گسترش پیدا کرده است.

درمان سرطان مری

شش نوع درمان استاندارد برای سرطان مری استفاده میشود که عبارت است از:

  • عمل جراحی: بیشترین روش درمان سرطان مری، عمل جراحی است. در این روش بخشی از مری و گرههای لنفاوی نزدیک آن برداشته شده و معده به سمت بالا کشیده میشود تا به باقی مانده مری وصل شود. برای اتصال ممکن است از یک لوله پلاستیکی یا بخشی از روده استفاده شود. اگر تومور قسمتی از راه مری را مسدود کرده باشد، ممکن است از یک استنت (لوله فلزی قابل انعطاف) استفاده کنند تا راه آن باز شده و غذا از مری به معده برود. اگر سرطان خیلی شدید باشد، ممکن است قسمت بالای معده هم برداشته شود.
  • پرتو درمانی: در این روش از اشعه ایکس با انرژی بالا یا انواع دیگر پرتوهای درمانی برای از بین بردن سلولهای سرطانی یا جلوگیری از رشد آنها استفاده میشود. نحوه انجام پرتو درمانی به نوع و مرحله سرطان بستگی دارد. برای درمان سرطان مری از پرتو درمانی داخلی و خارجی استفاده میشود.
  • پرتو درمانی داخلی: از ماده رادیواکتیو متصل به سوزن، سیم یا کاتتر استفاده میکنند و آن را  مستقیماً داخل یا نزدیک سرطان میبرند.
  • پرتو درمانی خارجی: در این روش از دستگاهی (خارج از بدن) برای تابش پرتو به قسمتی که درگیر سرطان است، استفاده می‌شود.
  • شیمی درمانی: در این روش از داروها برای جلوگیری از رشد سلولهای سرطانی (با از بین بردن سلول‏ها و یا با توقف تقسیم آنها) استفاده میشود. وقتی دارو به بیمار تزریق شود یا از راه دهان مصرف شود، وارد جریان خون شده و به سلولهای سرطانی میرسد.
  • لیزر درمانی: در این روش از پرتوی لیزر (پرتوی باریک و پرانرژی نور) برای از بین بردن سلول‌های سرطانی استفاده میشود.
  • انعقاد الکترو: در این روش از جریان الکتریکی برای از بین بردن سلول‌های سرطانی استفاده میشود.
  • درمان هدفمند: در این روش از داروها و مواد دیگر برای شناسایی و حمله به سلولهای سرطانی استفاده میشود. این درمان کمتر از شیمی درمانی یا پرتو درمانی  به سلولهای طبیعی آسیب می‏رساند. آنتیبادی مونوکلونال نوعی درمان هدفمند است که برای درمان سرطان مری استفاده میشود. آنتیبادی مونوکلونال پروتئینهای سیستم ایمنی بدن هستند که با تزریق به بدن، به سلولهای سرطانی چسبیده و از رشد آنها جلوگیری میکنند.

سخن پایانی

سرطان مری زمانی اتفاق میافتد که جهش‏هایی در سلولهای مری اتفاق افتاده و این سلولهای غیرطبیعی بدون کنترل، شروع به رشد کنند و به شکل توده یک جا جمع شوند. این سلولها میتوانند به قسمتهای دیگر بدن رفته و آنها را درگیر کنند. نشانههای سرطان مری شامل مشکل در بلع، برگشت غذا به مری، کاهش وزن و سرفه خشک است. انواع اصلی سرطان مری کارسینوم سلول سنگفرشی و آدنوکارسینوما  هستند. عوامل خطر شامل مری بارت، رفلکس معده، چاقی و استعمال دخانیات است. سرطان مری با روشهای جراحی، پرتو درمانی، شیمی درمانی و درمان هدفمند درمان میشود.

پست های مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *