سرطان کیسه صفرا: از خاموشی تا درمان

سرطان کیسه صفرا: از خاموشی تا درمان

سرطان کیسه صفرا وقتی تشکیل میشود که تغییراتی (جهش) در دی ان ای (DNA) بعضی از سلولهای کیسه صفرا ایجاد میشود. دی ان ای سلول دستورالعمل‏هایی دارد که به سلول میگوید چه کاری را انجام دهد. این تغییرات باعث رشد غیرقابل کنترل سلول‏های غیرطبیعی شده که با تجمع آنها تومور بهوجود میآید. این تومورها میتوانند از کیسه صفرا خارج شده و بقیه قسمتهای بدن را درگیر کنند. بیشتر سرطان کیسه صفرا از سلولهای غدهای شروع میشوند که سطح داخلی کیسه صفرا را پوشاندهاند. تشخیص سرطان کیسه صفرا در اولین مراحل خود بسیار سخت است در نتیجه بیشتر در آخرین مراحل خود تشخیص داده میشود.

علائم سرطان کیسه صفرا

علائم سرطان کیسه صفرا ممکن است شامل موارد زیر باشد:

  • درد در شکم (بهخصوص در قسمت بالا سمت راست)
  • نفخ شکم
  • وجود توده در شکم
  • احساس گرما یا لرز
  • کاهش وزن
  • حالت تهوع
  • زردی پوست و سفیدی چشم

انواع سرطان کیسه صفرا

نوع سرطان کیسه صفرا، به نوع سلولی که سرطان از آنجا شروع میشود بستگی دارد. سلولهای مختلفی در کیسه صفرا وجود دارند که باعث میشوند انواع مختلفی از سرطان کیسه صفرا وجود داشته باشد. انواع سرطان کیسه صفرا عبارتند از:

  • آدنوکارسینوم: بیشترین نوع سرطان کیسه صفرا، از نوع آدنوکارسینوم است که تقریباً ۸۵ درصد موارد را تشکیل میدهد. این سرطان از سلول‌های غده‏ای در پوشش کیسه صفرا (تولید مخاط) شروع میشود. سه نوع سرطان آدنوکارسینوم وجود دارد که عبارتند از:
  • آدنوکارسینوم غیر پاپیلاری
  • آدنوکارسینوم پاپیلاری: سلولهای سرطانی در بافتهای همبنده بوده و کمتر به کبد و غدههای لنفاوی اطراف گسترش پیدا میکنند.
  • آدنوکارسینوم مخاطی: سلولهای سرطانی در آدنوکارسینوم مخاطی، در مخاط کیسه صفرا هستند.
  • سرطان سلولهای سنگفرشی: این نوع سرطان از غشای کیسه صفرا شروع میشود. از هر ۱۰۰ نفری که به سرطان کیسه صفرا مبتلا میشوند، ۵ نفر به سرطان سلولهای سنگفرشی مبتلا هستند.
  • سرطان آدنوسکواموز: این نوع سرطان دارای دو نوع سلول سرطانی سنگفرشی و غدهای است.
  • سرطان سلول کوچک: به این نوع سرطان، سرطان جو دو سر هم گفته میشود چون شکل سلول‏های سرطانی همانند جو دو سر است.
  • سارکوم: نوعی سرطان که بر بافتهای حمایت کننده یا محافظت کننده بدن تأثیر میگذارد که به آن بافت پیوندی هم گفته میشود. عضلات، رگهای خونی و اعصاب همگی از نوع بافت پیوندی هستند پس سرطانی که از لایه عضلانی کیسه صفرا شروع شده باشد، سارکوم نامیده میشود.
  • لنفوم و ملانوم: انواع بسیار کمی از سرطان کیسه صفرا بوده که با پرتو درمانی یا شیمی درمانی، درمان میشوند.
  • تومور مغز و اعصاب: این نوع سرطان از سلولهای عصبی و غدههای درونریز (تولید کننده هورمون گوارشی) شروع میشوند. بیشترین نوع این تومور، نورواندوکرین‏کارسینوئید نام دارد.

عوامل موثر بر افزایش خطر ابتلا به سرطان کیسه صفرا

عواملی که میتوانند خطر ابتلا به سرطان کیسه صفرا را افزایش دهند، عبارتند از:

  • جنسیت: خطر ابتلا به سرطان کیسه صفرا در خانمها بیشتر از آقایان است.
  • سن: با افزایش سن، خطر ابتلا به سرطان کلیه افزایش پیدا میکند.
  • داشتن سنگ صفرا: افرادی که در گذشته سنگ صفرا داشتهاند، بیشتر از کسانی که سنگ صفرا نداشتهاند در خطر ابتلا به سرطان کیسه صفرا هستند.
  • بعضی از بیماریها: بعضی از بیماریها مانند پولیپ‏های کیسه صفرا، عفونت مزمن کیسه صفرا، مجاری صفراوی غیر طبیعی، تورم طولانی مدت کیسه صفرا یا مجاری صفراوی و دیابت خطر ابتلا به سرطان کیسه صفرا را افزایش میدهند.
  • سابقه خانوادگی: افرادی که دو یا چند نفر از خویشاوندان نزدیکشان سرطان کیسه صفرا دارند، خطر ابتلا به سرطان سرطان کیسه صفرا در آنها افزایش پیدا میکند.

تشخیص سرطان کیسه صفرا

آزمایشها و روشهایی که برای تشخیص سرطان کیسه صفرا استفاده می‏شوند و نشان میدهند سرطان تا کجا پیشرفت کرده است، شامل موارد زیر است:

  • معاینه جسمی و سابقه سلامتی: معاینه بدن، برای بررسی علائم عمومی سلامتی مانند بررسی نشانههای توده یا هر چیز غیرعادی است. همچنین عادتهای بهداشتی، بیماریها و معالجههای گذشته بیمار نیز بررسی میشود.
  • آزمایش عملکرد کبد: در این روش مقدار موادی که کبد در خون آزاد کرده است، اندازهگیری میشود. اگر مقدار آن بالاتر از حد طبیعی باشد، نشانه بیماری کبد بوده که ممکن است در اثر سرطان کیسه صفرا ایجاد شده باشد.
  • آزمایش خون: در این روش مقدار موادی که اندام‏های بدن در خون آزاد کردهاند، اندازه میشوند. مقدار غیر طبیعی مواد (بالاتر یا پایینتر از حد معمول) میتواند نشان دهنده بیماری باشد.
  • سیتی اسکن: در این روش با استفاده از اشعه ایکس، تصاویری در زاویههای مختلف از ناحیه شکم، لگن و قفسیه سینه گرفته میشود. برای وضوح بیشتر ممکن است یک ماده رنگی تزریق یا به بیمار داده شود تا آن را ببلعد. به این روش توموگرافی کامپیوتری گفته میشود.
  • سونوگرافی: روشی که در آن امواج صوتی پرانرژی به بافتها و اندامها فرستاده شده و تصویر آن بررسی میشود. از سونوگرافی شکم برای تشخیص سرطان کیسه صفرا استفاده میشود.
  • کلانژیوگرافی از راه پوست: در این روش با استفاده از اشعه ایکس از کبد و مجاری صفراوی عکس گرفته میشود. به اینصورت که یک سوزن نازک از قسمت زیر دندهها وارد کبد شده و رنگ به کبد یا مجاری صفراوی تزریق سپس با استفاده از اشعه ایکس عکس برداری میشود. اگر انسدادی وجود داشته باشد، از طریق لوله نازک و انعطافپذیری به نام استنت، انسداد باز میشود. به این شکل که استنت در کبد قرار داده میشود تا صفرا به روده کوچک تخلیه شود.
  • کلانژیوپانکراتوگرافی آندوسکوپی رتروگراد: گاهی سرطان کیسه صفرا، جریان صفرا در مجاری صفرا را مسدود یا کند میکند. آندوسکوپ (یک لوله باریک) از طریق دهان وارد مری، معده و دهانه روده کوچک شده سپس یک کاتتر (یک لوله کوچکتر) از طریق آندوسکوپ به داخل مجاری صفراوی وارد میشود.  یک ماده رنگی از طریق کاتتر به داخل مجاری تزریق شده و با استفاده از اشعه ایکس، عکس گرفته میشود.  اگر سرطان راه مجاری را مسدود کرده باشد، ممکن است استنت به داخل مجرا وارد شود تا راه مجاری باز شود. استنت ممکن است در مجاری باقی بماند.
  • ام آر آی (MRI): روشی که در آن با استفاده از آهنربا، امواج رادیویی و رایانهای میتوان تصاویر دقیقی از قسمتهای داخلی بدن گرفت. گاهی ماده‌ای به نام گادولینیوم به بیمار تزریق میشود. این ماده در اطراف سلولهای سرطانی جمع شده و تصویری که گرفته میشود این مناطق را روشنتر نشان میدهد. به این روش تصویربرداری مغناطیسی هستهای (NMRI) گفته میشود.
  • آندوسکوپی: در این روش آندوسکوپ (معمولاً از راه دهان) وارد بدن میشود. آندوسکوپ یک لوله نازک با نور و لنز است که از بافتهای بدن تصویربرداری میکند.
  • لاپاراسکوپی: لاپاراسکوپی یک روش جراحی برای بررسی اندامهای داخل شکم است. در این روش برش‌های کوچکی در دیواره شکم ایجاد شده و لاپاراسکوپ (یک لوله نازک و سبک) وارد یکی از برشها میشود. نمونهای از بافت برای نمونه برداری برداشته میشود. این روش برای تشخیص اینکه آیا سرطان فقط در کیسه صفرا است یا به قسمتهای دیگر هم سرایت کرده است و آیا با جراحی میتوان آنرا از بین برد یا نه استفاده میشود.
  • بیوپسی: در این روش یک سوزن نازک وارد تومور شده و یک نمونه از بافت آن خارج میشود سپس نمونه در زیر میکروسکوپ توسط یک آسیبشناس بررسی میشود. از این روش برای تشخیص سرطان، نوع سلولهای درگیر و از بین بردن سلولهای سرطانی استفاده میشود.

مراحل سرطان کیسه صفرا

مراحل سرطان کیسه صفرا عبارتند از:

  1. مرحله اول:

در این مرحله سلولهای سرطانی در لایههای داخلی (مخاط) کیسه صفرا وجود دارند.

  1. مرحله دوم:

در این مرحله سلولهای سرطانی رشد کرده و به لایههای بیرونی کیسه صفرا هم حمله میکنند.

  1. مرحله سوم:

در این مرحله سلولهای سرطانی کیسه صفرا رشد کرده و از طریق لایه عضلانی به لایه بافت همبند دیواره کیسه صفرا (درکنار کیسه صفرا که نزدیک کبد نیست) گسترش پیدا میکنند.

  1. مرحله چهارم:

در این مرحله سلولهای سرطانی کیسه صفرا به یک یا چند اندام نزدیک مانند کبد، روده کوچک، روده بزرگ، لوزالمعده، مجاری صفراوی یا معده حمله می‏کنند. سرطان کیسه صفرا ممکن است به غدههای لنفاوی اطراف هم گسترش پیدا کند.

  1. مرحله پنجم:

آخرین مرحله از سرطان کیسه صفرا که در آن تومورهای سرطانی بسیار بزرگ شده و به قسمتهای دور بدن هم گسترش پیدا میکنند.

درمان سرطان کیسه صفرا

انواع مختلفی از روشهای درمانی برای درمان سرطان کیسه صفرا وجود دارد که عبارتند از:

  • جراحی: اگر سرطان کیسه صفرا در مراحل ابتدایی باشد، ممکن است با جراحی بتوان آنرا درمان کرد.
  • جراحی برداشتن کیسه صفرا (کوله سیستکتومی)
  • جراحی برداشتن کیسه صفرا و بخشی از کبد (در مورای که سرطان از کیسه صفرا به کبد هم گسترش پیدا کرده باشد).

اگر سرطان به بقیه قسمتهای بدن گسترش پیدا کرده باشد، جراحی نمیتواند گزینه درمانی مناسبی باشد پس پزشکان از روشهای درمانی دیگری استفاده میکنند. این روشها عبارتند از:

  • شیمی درمانی: شیمی درمانی نوعی درمان دارویی است که از مواد شیمیایی برای از بین بردن یا توقف رشد سلولهای سرطانی استفاده میشود.
  • پرتو درمانی: در این روش از پرتوهای پرانرژی مانند اشعه ایکس و پروتون‏ها برای از بین بردن سلول‏های سرطانی استفاده میشود.
  • ایمونو تراپی: این نوع درمان از سیستم ایمنی بدن بیمار برای مبارزه با سرطان استفاده می‏کند. مواد ساخته شده توسط بدن یا ساخته شدن آن در آزمایشگاه باعث تقویت و هدایت سیستم دفاعی بدن در برابر سرطان میشود. به این نوع درمان سرطان، بیوتراپی یا درمان بیولوژیک هم گفته میشود.
  • بای پس صفراوی: اگر تومور راه مجاری صفرا را مسدود کند، صفرا در کیسه صفرا جمع میشود. برای درمان آن باید از روش بای پس صفراوی استفاده شود. در این روش پزشک قسمتی از مجاری صفرا (قبل از انسداد) را برش داده و به روده کوچک میدوزد تا راه جدیدی برای تخلیه صفرا به وجود آید.
  • قرار دادن استنت در آندوسکوپی: اگر تومور مجاری صفرا را مسدود کرده باشد، ممکن است با جراحی یک استنت (لوله نازک) را از طریق کاتتر (لوله نازک بزرگتر از استنت) به مجاری صفرا بفرستند تا راه مجاری باز شده و صفرا به روده کوچک تخلیه شود.
  • تخلیه صفرا از راه پوست: در این روش ابتدا با اشعه ایکس از کبد و کیسه صفرا عکس گرفته میشود سپس یک کاتتر از طریق پوست وارد کیسه صفرا شده و صفرا تخلیه میشود.
  • هایفوتراپی درمانی: در این روش، بافتهای بدن در معرض دمای بالا قرار میگیرند تا سلولهای سرطانی از بین رفته یا نسبت به درمان پرتو درمانی و بعضی از داروهای ضد سرطان حساس شوند.
  • درمان هدفمند: نوعی درمان است که از داروها یا سایر مواد برای شناسایی و حمله به سلولهای خاص سرطانی استفاده می‏کند. درمان‏های هدفمند نسبت به شیمی درمانی یا پرتودرمانی آسیب کمتری به سلول های طبیعی وارد می‏کند. انواع درمانهای هدفمند عبارتند از:
  • ایووسیدنیب: نوعی درمان هدفمند است که جهش را در ژنی به نام (IDH۱) مسدود میکند. این عمل باعث کاهش یا توقف رشد سلولهای سرطانی میشود.
  • پمیگاتینیب: نوعی درمان هدفمند است که جهش را در ژنی به نام (FGFR۲) مسدود میکند. این عمل باعث توقف رشد یا از بین رفتن سلولهای سرطانی میشود.

کلام پایانی

سرطان کیسه صفرا زمانی اتفاق میافتد که جهش‏هایی در سلولهای کیسه صفرا اتفاق افتاده و این سلولهای غیرطبیعی؛ بدون کنترل، رشد کرده و به شکل توده یک جا جمع شوند. این سلولها میتوانند به قسمتهای دیگر بدن رفته و آنها را درگیر کنند. نشانههای سرطان کیسه صفرا شامل درد شکم، زردی، حالت تهوع و تب است. انواع اصلی سرطان کیسه صفرا آدنوکارسینوم، سرطان سلولهای سنگفرشی و آدنوسکواموز است. سرطان آدنوکارسینوم تقریبا ۸۵ درصد از سرطان کیسه صفرا را تشکیل میدهد. عوامل خطر شامل سنگ صفرا، پولیپ‏های کیسه صفرا، عفونت مزمن کیسه صفرا، تورم طولانی مدت کیسه صفرا یا مجاری صفراوی، دیابت و سابقه خانوادگی هستند. سرطان کیسه صفرا با روشهای جراحی، پرتو درمانی، شیمی درمانی و درمان هدفمند درمان میشود.

پست های مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *