هر آنچه که باید در مورد شیمی درمانی بدانید

هر آنچه که باید در مورد شیمی درمانی بدانید

شیمی درمانی نوعی از روش درمان سرطان است که با استفاده از داروی ضد سرطان، سلول‌ های سرطانی را از بین می‌ برد. برخلاف جراحی که نوعی درمان موضعی است، این روش درمانی تمام بدن را تحت تاثیر قرار می ‌دهد و به همین علت به آن درمان سیستماتیک می‌ گویند.

تشخیص این مسئله که آیا شیمی درمانی برای شما درمان مناسبی است و یا خیر به موارد زیر بستگی دارد:

  • نوع سرطان
  • ظاهر سلول ‌های سرطانی زیر میکروسکوپ
  • مرحله سرطان
  • سلامت عمومی بدن

داروهای شیمی درمانی نیز انواع مختلفی دارند. این که کدام دارو در برنامه درمانی شما قرار می‌ گیرد عمدتاً به موارد زیر بستگی دارد:

  • نوع سرطان و مرحله آن
  • آیا قبلاً شیمی درمانی دریافت کرده‌ اید یا خیر
  • آیا مبتلا به مشکلات جسمی مانند بیماری‌ های قلبی یا دیابت هستید یا خیر

ممکن است برای شما تنها از یک نوع داروی شیمی درمانی استفاده شود و یا ترکیبی از چند داروی متفاوت تجویز گردد. در حال حاضر بیش از صد نوع داروی شیمی درمانی وجود دارد. بعلاوه با پیشرفت ‌های پزشکی، داروهای جدید نیز در حال تولید هستند.

برخی اوقات پزشکان از اصطلاح داروی سیتوستاتیک (مهار سلولی) برای توصیف عملکرد برخی از داروهای ضدسرطان در شیمی درمانی استفاده می‌ کنند. سیتوستاتیک به معنی توقف سلولی است.

چگونگی عملکرد شیمی درمانی در مقابل سرطان

شیمی درمانی باعث می‌ شود تا رشد سلول ‌های سرطانی متوقف  شده و یا سرعت رشد آن‌ ها کاهش یابد. بنابراین از شیمی درمانی برای درمان سرطان، کاهش و توقف رشد سلول‌ های سرطانی، و یا کاهش احتمال بازگشت مجدد سرطان استفاده می‌ شود. از عملکردهای دیگر شیمی درمانی می ‌توان به تسکین نشانه ‌های سرطان اشاره کرد. شیمی درمانی با کوچک ‌تر کردن تومورهای سرطانی، عامل درد و مشکلات دیگر که به دلیل وجود تومور برای فرد ایجاد می‌ شود را از بین می ‌برد.

شیمی درمانی برای انواع زیادی از سرطان‌ ها کاربرد دارد. برای برخی از بیماران ممکن است تنها از شیمی درمانی استفاده شود. درحالی که بیشتر اوقات شیمی درمانی با انواع دیگر درمان سرطان همراه خواهد بود.

نقش شیمی درمانی در کنار درمان های دیگر

انجام شیمی درمانی در کنار درمان‌ های دیگر می ‌تواند تأثیرات مثبتی بر بهبود علمکرد آن داشته باشد. گاهی شیمی درمانی قبل از جراحی و پرتودرمانی انجام می‌ شود که هدف آن کوچک ‌تر کردن تومور قبل از جراحی و یا پرتودرمانی است که به آن شیمی درمانی Neoadjuvant  نیز گفته می ‌شود. گاهی نیز از شیمی درمانی پس از جراحی و پرتودرمانی با هدف از بین بردن سلول های سرطانی باقی مانده استفاده می‌ شود که به آن شیمی درمانی تکمیلی (Adjuvant)  گفته می ‌شود. همچنین استفاده از شیمی درمانی باعث می ‌شود تا سلول ‌های سرطانی ای که مجدد بازگشته‌ اند و یا در دیگر نقاط بدن پخش شده‌ اند، از بین بروند.

روش‌ های دریافت داروی شیمی درمانی

شیمی درمانی ممکن است به روش‌ های زیادی دریافت شود. برخی از روش‌ های رایج شامل موارد زیر هستند:

  • از راه دهان

در این روش دارو به شکل قرص، کپسول، و یا مایع به شما داده می‌ شود.

  • درون وریدی (IV)

داروی شیمی درمانی به صورت مستقیم به درون سیاهرگ تزریق می‌ شود.

  • تزریق

در این روش داروی شیمی درمانی از طریق آمپول در ماهیچه بازو، ران و یا باسن تزریق می شود. گاهی نیز دقیقاً زیر پوست در قسمت های پرچربی بدن مانند بازو، پاها و شکم، دارو را تزریق می‌ کنند.

  • درون نخاعی

در این شیوه، دارو به درون فضای بین لایه ‌های بافت پوشاننده مغز و یا مجرای ستون فقرات تزریق می ‌شود.

  • درون شکمی ( IP )

در این روش، داروی شیمی درمانی به صورت مستقیم به درون حفره شکمی تزریق می شود که شامل اعضایی مانند روده‌ ها، شکم و کبد است.

  • درون شریانی ( IA )

داروی شیمی درمانی  به طور مستقیم به درون سرخرگ تزریق می ‌شود.

  • موضعی

داروی شیمی درمانی به صورت یک نوع کرم بر روی پوست شما مالیده می ‌شود.

عوارض جانبی شیمی درمانی

شیمی درمانی نه تنها سلول‌‌ های سرطانی با سرعت رشد زیاد را از بین می ‌برد، همچنین با عث نابودی سلول ‌های سالم نیز شده و یا از رشدشان می‌ کاهد. برای مثال می ‌توان به سلول ‌های دهان، روده‌ ها و یا سلول هایی که باعث رویش مو می شوند اشاره کرد. آسیب به سلول ‌های سالم می ‌تواند باعث عوارض جانبی مانند زخم‌ های دهان، حالت تهوع و ریزش مو شود. معمولاً عوارض جانبی شیمی درمانی زمانی که شیمی درمانی به پایان می ‌رسد بهتر شده و یا کاملاً درمان می ‌شود. البته این که شیمی درمانی بر رابطه جنسی و باروری نیز تأثیر می گذارد در مقالات بعدی بررسی می شود.

رایج‌ ترین عوارض جانبی شیمی درمانی خستگی و کوفتگی است. برای رویارویی با این شرایط می ‌توانید خود را از قبل آماده کنید:

  • از فردی بخواهید تا شما را به جلسه شیمی درمانی برده و برگرداند.
  • برنامه‌ ریزی کنید که در روز درمان و یک روز پس از آن استراحت کنید.
  • از فردی بخواهید که در روز درمان و حداقل یک روز پس از آن در کارهای منزل مانند آماده کردن غذا و یا نگهداری از بچه ها به شما کمک کند.

از آن جایی که شیمی درمانی می ‌تواند به سلول ‌های سالم دهان و روده‌ ها آسیب برساند، بنابراین مشکلاتی برای غذا خوردن برای فرد ایجاد می‌ شود. در صورتی که در طول درمان با مشکلی در این زمینه روبرو شدید، حتماً در این خصوص با پزشک و یا پرستارتان صحبت کنید. همچنین می‌ توانید از کمک یک کارشناس تغذیه بهره‌مند شوید.

هزینه شیمی درمانی 

هزینه شیمی درمانی به موارد زیر بستگی دارد:

  • نوع شیمی درمانی و دوز داروهایی که استفاده می ‌شود
  • مدت زمان طول درمان و تعداد دفعات دریافت شیمی درمانی
  • مکانی که شیمی درمانی را دریافت می‌ کنید. ( منزل، کلینیک، مطب، و یا بیمارستان )
  • شهری که در آن زندگی می کنید

سعی کنید با شرکت بیمه سلامت خود صحبت کرده و درمورد خدماتی که هزینه آن‌ ها  پرداخت خواهد شد اطلاعاتی کسب نمایید. برخی بیمه‌ های درمانی هزینه‌ های شیمی درمانی را پرداخت می‌ کنند. برای کسب اطلاعات بیشتر می‌ توانید به بخش اداری جایی که درمان ‌تان را انجام می ‌دهید مراجعه کنید. اگر به حمایت مالی نیاز دارید، سازمان‌ هایی وجود دارند که می‌ توانند در این زمینه به شما یاری برسانند.

برنامه شیمی درمانی

برنامه ‌های درمانی شیمی درمانی بسیار گسترده است. این مسئله که هر چند وقت یک بار و برای چه مدت زمان شیمی درمانی دریافت می ‌کنید به موارد زیر بستگی دارد:

  • نوع سرطان و مرحله آن
  • هدف استفاده از شیمی درمانی
      • درمان سرطان
      • کنترل رشد سلول‌ های سرطانی
      • تسکین علائم سرطان
  • نوع شیمی درمانی که دریافت می ‌کنید
  • عکس‌العمل بدن شما به شیمی درمانی

ممکن است شیمی درمانی را در یک بیمارستان، در منزل، به صورت سرپایی در مطب یک پزشک و یا یک کلینیک دریافت کنید. این مسئله که در چه مکانی داروی شیمی درمانی را دریافت می‌ کنید چندان اهمیت ندارد. در هر حال پزشک و پرستارتان عوارض جانبی را بررسی کرده و تلاش می ‌کنند تا آن ‌ها را مدیریت کنند.

ممکن است شیمی درمانی به صورت یک دوره برای شما تجویز شود. منظوراز یک دوره مدت زمان دریافت شیمی درمانی و زمان استراحت بعد از آن است. برای مثال، ممکن است برنامه شیمی درمانی شما به این صورت باشد که برای مدت یک هفته، هر روز یک جلسه شیمی درمانی داشته باشید و سپس سه هفته استراحت کنید. در مجموع این چهار هفته، یک دوره(cycle) را تشکیل می دهند. زمان استراحت در هر دوره به بدن شما این فرصت را می دهد که بتواند بهبود یافته و سلول ‌های سالم و جدید بسازد.

بهتر است که هیچ یک از جلسات شیمی درمانی خود را از دست ندهید. گاهی اوقات ممکن است به دلیل عوارض جانبی خاصی، پزشک ‌تان برنامه شیمی درمانی شما را تغییر دهد. اگر این اتفاق روی دهد، پزشک یا پرستارتان برای شما توضیح خواهند داد که چه کاری بایستی انجام دهید  و جلسه درمان، مجدد کی آغاز می‌ شود.

چگونگی تأثیرگذاری شیمی درمانی

شیمی درمانی می ‌تواند به طرق مختلف بر شما اثر بگذارد. این تأثیرگذاری به موارد زیر بستگی دارد:

  • نوع شیمی درمانی
  • دوز داروی شیمی درمانی
  • نوع سرطان
  • مرحله سرطان
  • سلامت بدن قبل از درمان

از آن جایی که افراد متفاوت هستند و پاسخگویی آن‌ ها به شیمی درمانی نیز با هم تفاوت دارد، پزشک و پرستارتان به طور قطع نمی دانند که در طول دوره شیمی درمانی نحوه همکاری و میزان پاسخ دهی درمان برایتان چگونه خواهد بود.

در طول جلسات درمان و ملاقات با پزشک، وضعیت شما مورد بررسی قرار می ‌گیرد. پزشک تأثیر این روش را از طریق معاینه جسمی، آزمایش‌ های منظم و اسکن بررسی می‌ کند. این آزمایش ‌ها شامل تست خون، و اسکن‌ هایی مانند MRI،CT  و PET هستند.

انجام کار و فعالیت در طول روند شیمی درمانی

افراد زیادی در طول درمان با این روش قادر هستند که شغل وفعالیت حرفه‌ ای خود را ادامه دهند. البته قابل توجه است که نوع شغل و حرفه شما نیز اهمیت دارد. اگر شغل‌ تان به شما این امکان را می‌ دهد، زمانی که حال خوبی ندارید به صورت پاره وقت کار کنید و یا از منزل فعالیت خود را ادامه دهید. در خصوص این مسئله و تطابق پیدا کردن کار و جلسات شیمی درمانی‌ تان با کارفرمای خود صحبت نمایید.

چشم انداز و دیدگاه فردی که شیمی درمانی دریافت می‌ کند به نوع سرطان، مرحله آن، محل سرطان و سلامت عمومی فرد بستگی دارد. در برخی موارد، بهبودی کامل دست یافتنی است. علی رغم وجود عوارض جانبی، شما ملزم هستید که روش زندگی و شغل خود را با  روند درمان مطابقت داده و تنظیم کنید. بسیاری از مسائل پس از اتمام درمان قابل حل است.

قبل از شیمی درمانی ممکن است تمایل داشته باشید با پزشک‌ تان در مورد موارد زیر صحبت کنید:

  • چرا پزشک‌ تان شیمی درمانی را پیشنهاد داده است
  • چه گزینه ‌های دیگری برای درمان شما وجود دارد
  • انواع شیمی درمانی کدام است
  • چه عوارض جانبی را بایستی انتظار داشت

پرسیدن موارد زیر نیز می‌ توانند مؤثر باشند:

  • هزینه‌ هایی که شرکت بیمه آن‌ ها را پرداخت می کند
  • تأثیر شیمی درمانی بر فعالیت روزانه و حرفه‌ تان
  • انتظاراتی که عزیزان‌ تان باید داشته باشند

برای کسب اطلاعات بیشتر، بهتر است که با یک مشاور و یا گروه‌ های حامی بیماران سرطانی صحبت کنید.

پست های مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *