هر آن چه از کم‌کاری تیروئید باید بدانید

هر آن چه از کم‌کاری تیروئید باید بدانید

کم‌کاری تیروئید چیست؟

کم‌کاری تیروئید به عدم ترشح مقادیر لازم از هورمون تیروئید توسط بدن گفته می‌شود. تیروئید یک غده‌ کوچک پروانه‌ای در بخش جلویی گردن بوده که با ترشح هورمون تیروئید سوخت و ساز بدن را کنترل می‌کند.

تیروئید مسئول تنظیم سوخت و ساز در تقریباً تمامی ارگان‌های بدن است. این ارگان ضربان قلب و نحوه‌ عملکرد دستگاه گوارش شما را کنترل می‌کند. بدون وجود مقادیر لازم از این هورمون، عملکرد و سوخت و ساز بدن کاهش می‌یابد.

این بیماری را پزشکان به اسم هیپوتیروئیدیسم می‌شناسند و شیوع آن در زنان بیشتر از مردان است. همچنین افراد بالای 60 سال بیشترین موارد مبتلا را تشکیل داده در حالی که می‌تواند تمامی سنین را درگیر کند. این بیماری ممکن است در یک آزمایش خون معمول و یا پس از بروز علائم تشخیص داده شود.

اگر اخیراً هیپوتیروئیدیسم تشخیص داده شده‌اید باید بدانید که درمان این بیماری ساده، مطمئن و مؤثر خواهد بود. اکثر درمان‌ها بر پایه مصرف هورمون‌ به صورت مصنوعی و افزایش سطح این هورمون در خون است. این هورمون‌ها کمبود ترشح غده تیروئید در بدن را جبران کرده، به بازگشت عملکرد طبیعی بدن کمک خواهد کرد.

بیماری کم‌کاری (هیپوتیروئیدیسم) چقدر معمول است؟

این بیماری تقریباً بسیار معمول است. در یک تحقیق که در کشور آمریکا انجام شد، حدود 4.6 درصد آمریکایی‌ها که بیش از 12 سال سن داشتند مبتلا به این بیماری بوده‌اند. این بدین معنی است که تنها در آمریکا حدود 10 میلیون نفر به این بیماری مبتلا هستند. این بیماری در افراد با سنین بالا معمول‌تر بوده و بیشترین موارد این بیماری در افراد بالای 60 سال وجود دارد. همچنین بانوان بیشتر مستعد ابتلا به این بیماری بوده و تقریباً از هر 8 زن یک نفر به این بیماری مبتلا است.

علائم و نشانه‌های بیماری کم‌کاری (هیپوتیروئیدیسم) چیست؟

علائم و نشانه‌های این بیماری در هر شخص متفاوت است. شدت بروز بیماری یکی از عوامل مهم در تعیین نشانه‌ها وز زمان بروز آن محسوب می‌شود. برخی شرایط ممکن است تشخیص علائم را به شدت دشوار کند.

علائم اولیه ممکن است شامل افزایش وزن و خستگی باشد. این نشانه‌ها در سنین بالاتر شدیدتر هستند. ممکن است شما تا بروز علائم دیگر به کلی متوجه بروز این بیماری و علائم آن نشوید.

علائم و نشانه‌های این بیماری در هر شخص متفاوت است. شدت بروز بیماری یکی از عوامل مهم در تعیین نشانه‌ها وز زمان بروز آن محسوب می‌شود. برخی شرایط ممکن است تشخیص علائم را به شدت دشوار کند. علائم اولیه ممکن است شامل افزایش وزن و خستگی باشد. این نشانه‌ها در سنین بالاتر شدیدتر هستند. ممکن است شما
علائم و نشانه های کم‌کاری تیروئید

بیشترین علائم و نشانه‌های بیماری هیپوتیروئیدیسم (کم‌کاری تیروئید) شامل:

  • خستگی
  • افزایش وزن
  • صورت پف کرده
  • حساس شدن پوست صورت
  • افسردگی
  • احساس سرما
  • یبوست
  • کاهش عرق بدن
  • کاهش ضربان قلب
  • افزایش کلسترول خون
  • خشکی پوست
  • نازکی و خشکی مو
  • اختلال حافظه
  • تغییرات قاعدگی
  • مشکلات بارداری
  • ضعف ماهیچه
  • سفتی ماهیچه
  • بروز آکنه
  • درد یا سفتی مفاصل
  • گرفتگی صدا

در بیشتر موارد علائم و نشانه‌ها در مبتلایان در طول سال‌ها افزایش می‌یابد. با کاهش بیشتر سطح هورمون تیروئید علائم و شدت آن پیشرفت خواهد کرد. این علائم در افراد میانسال شدت بیشتری دارند.

عواملی که باعث بروز کم‌کاری تیروئید می‌شوند

علل بیماری هپوتیروئیدسیم می‌تواند یکی از موارد زیر باشد:

  • تیروئیدیت هاشیمیتو

سیستم ایمنی شما به منظور محافظت سلول‌های بدن از عوامل خارجی تکامل پیدا می‌کند. زمانی که باکتری، ویروس و .. وارد بدن می‌شوند سیستم ایمنی شما یک پاسخ  علیه این عامل راه‌اندازی کرده و آن را از بین خواهد بود. در برخی موارد سیستم ایمنی دچار اختلال شده و به سلول و بافت سالم حمله می‌کند. این اختلال بیماری خودایمن نامگذاری شده است. اگر پاسخ سیستم ایمنی تعدیل و تنطیم نشود سیستم ایمنی به بافت سالم نیز حمله می‌کند. این اختلال می‌تواند به مشکلات شدید سلامتی مانند هیپوتیروئیدیسم مبدل شود.

تیروئیدیت هاشیمیتو یک بیماری خودایمن بوده و بیشترین علت بروز هیپوتیروئیدیسم در آمریکا محسوب می‌شود. در این بیماری سیستم ایمنی به غده تیروئید حمله کرده باعث بروز التهاب در این غده و کاهش تولید هورمون تیروئید می‌شود. بیشترین موارد بروز در زنان میانسال بوده اگر چه در مردان و افراد کم سن و سال نیز دیده می‌شود. اگر در خانواده‌ شما سابقه‌ این بیماری خودایمن وجود دارد ریسک بروز آن در شما بیشتر است.

  • پاسخ بیش از حد به درمان هایپرتیروئیدیسم

به افرادی که به پرکاری تیروئید مبتلا هستند ید رادیواکتیو یا داروهای ضدتیروئید داده می‌شود. علت این عمل کاهش میزان این هورمون در بدن است. در برخی موارد پاسخ به درمان بیش از حد بوده و سطح هورمون تیروئید در خون بسیار کاهش پیدا می‌کند.

  • جراحی تیروئید

برداشت بخشی از این غده و یا کل آن می‌تواند باعث بروز هیپوتیروئیدیسم در فرد گردد. این عمل ممکن است به دلیل بروز انواع تومور در این ناحیه انجام پذیرد. در این صورت فرد باید تا آخر عمر خود از هورمون تیروئید استفاده کند.

  • رادیوتراپی

رادیوتراپی سر و گردن ممکن است به آسیب شدید غده تیروئید و بروز هیپوتیروئیدیسم منجر شود.

  • مصرف برخی داروها

مصرف برخی داروها با بروز هیپوتیروئیدیسم مرتبط است. به عنوان مثال مصرف لیتیوم در افراد با مشکلات عصبی می‌تواند باعث آسیب به غده تیروئید و بروز هیپوتیروئیدسیم شود.

  • عوامل مادرزادی

برخی نوزادان ممکن است با اختلال مادرزادی تیروئید به دنیا بیایند. در بیشترین این موارد غده تیروئید در دوران رحمی تکامل پیدا نمی‌کند یا به دلایل مختلف قادر به عملکرد صحیح نمی‌باشد.

  • اختلالات هیپوفیز

به دلیل آن که دستور تولید هورمون تیروئید از بخش هیپوفیز مغز صادر می‌شود در صورت اختلال در ترشح عوامل محرک غده تیروئید فرد دچار هیپوتیروئیدیسم خواهد شد.

  • بارداری

برخی از بانوان ممکن است در دوران بارداری یا پس از آن دچار هیپوتیروئیدیسم شوند. علت این امر تولید آنتی‌بادی علیه غده تیروئید توسط سیستم ایمنی بدن است. این عامل اگر در دوران بارداری درمان نشود به سقط جنین، زایمان زودرس و بیماری PREECLAMPSIA (افزایش شدید فشار خون در سه ماه آخر بارداری) منجر می‌شود.

  • کمبود ید

عنصر ید که اغلب در غذاهایی با منشأ دریایی یا کشت در خاک غنی از ید یافت می‌شود یکی از عوامل ضروری در تولید هورمون تیروئید محسوب می‌شود. میزان کم ید به هیپوتیروئیدیسم منجر می‌شود.

ریسک فاکتورهای کم‌کاری تیروئید چیست؟

  • جنسیت زن
  • سن بالاتر از 60 سال
  • سابقه‌ بیماری در خانواده
  • وجود بیماری‌های زمینه‌ای مانند سندروم شوگران یا دیابت نوع یک
  • مصرف داروهایی مانند ید رادیواکتیو یا داروهای ضدتیروئید
  • انجام پرتودرمانی گردن و قسمت فوقانی قفسه سینه
  • انجام جراحی‌های تیروئید
  • بارداری یا زایمان طی شش ماه گذشته

تشخیص بیماری کم‌کاری تیروئید

  • اندازه‌گیری هورمون تحریک‌کننده تیروئید (tsh)

اگر بدن شما مقادیر کافی از هورمون تیروئید را تولید نکند غده هیپوفیز مقادیر بالایی از tsh را تولید خواهد کرد.

اگر مبتلا به هیپوتیروئیدیسم هستید سطح tsh ممکن است بالا باشد زیرا غده‌ هیپوفیز در تلاش برای افزایش سطح تیروئید در خون است. درحالی که اگر به پرکاری تیروئید مبتلا باشید به دلیل آن که هیپوفیز در تلاش برای کاهش تیروئید در خون است مقادیر کمی از tsh را تولید می‌کند.

  • اندازه‌گیری سطح t3 و t4

این هورمون‌ها مستقیماً توسط تیروئید تولید شده و نشان‌دهنده‌ میزان فعالیت غده تیروئید است. در حالت عادی مقادیر بالای tsh به همراه مقادیر پایین t3 و t4 در خون نشان‌دهنده‌ هیپوتیروئیدیسم است.

این هورمون‌ها مستقیماً توسط تیروئید تولید شده و نشان‌دهنده‌ میزان فعالیت غده تیروئید است. در حالت عادی مقادیر بالای TSH به همراه مقادیر پایین T3 و T4 در خون نشان‌دهنده‌ هیپوتیروئیدیسم است. اگر مبتلا به هیپوتیروئیدیسم هستید سطح TSH ممکن است بالا باشد زیرا غده‌ هیپوفیز در تلاش برای افزایش سطح تیروئید در خون است. درحالی که اگر به پرکاری تیروئید مبتلا باشید به دلیل آن که هیپوفیز در تلاش برای کاهش تیروئید در خون است مقادیر کمی از TSH را تولید می‌کند.
راه های تشخیص کم کاری تیروئید

داروهایی که برای درمان هیپوتیروئیدیسم (کم‌کاری) وجود دارد کدام است؟

هیپوتیروئیدیسم اختلالی است که در تمام طول عمر همراه بیمار است. این بیماری به شکل مؤثری توسط لووتیروکسین درمان می‌شود. فرم سنتتیک هورمون تیروئید t4 با نام لووتیروکسین باعث افزایش مقادیر هومورن در خون شده و عملکرد بدن را به حالت عادی می‌رساند. زمانی که درمان را شروع کردید ممکن است ناپدید شدن علائم تا چندین هفته به طول بیانجامد. بنابراین در این مدت باید سطح هورمون‌ها در خون شما اندازه‌گیری شود تا به سطح مورد نظر برسد. اگر سطح این هورمون در خون به درمان پاسخی ندهد احتمالاً مشکل از قسمت دیگری بوده که توسط پزشک تشخیص داده خواهد شد.

 چه درمان‌های دیگری برای درمان هیپوتیروئیدیسم وجود دارد؟

عصاره‌ تیروئید حیوانی حاوی هورمون تیروئید بوده که در برخی موارد ممکن است مصرف گردد. این عصاره حاوی t3 و t4 است. اگر شما لووتیروکسین مصرف می‌کنید تنها فرم t4 هورمون تیروئید وارد بدن شما می‌شود و این به دلیل توانایی بدن در تبدیل T4 به T3 خواهد بود. این یک درمان معمول نبوده و تحقیقات مزیتی برای مصرف این عصاره در مقایسه با لووتیروکسین را نشان نداده است.

هیپوتیروئیدیسم اختلالی است که در تمام طول عمر همراه بیمار است. این بیماری به شکل مؤثری توسط لووتیروکسین درمان می‌شود. فرم سنتتیک هورمون تیروئید T4 با نام لووتیروکسین باعث افزایش مقادیر هومورن در خون شده و عملکرد بدن را به حالت عادی می‌رساند.
لووتیروکسین و درمان کم کاری تیروئید

عوارض بیماری کم‌کاری تیروئید چیست؟

  • گواتر

تحریک مداوم غده تیروئید به ترشح هورمون تیروئید، باعث بزرگ شدن این غده (گواتر) خواهد شد. اگر چه معمولاً هیچ درد یا مشکلی برای فرد ایجاد نمی‌کند اما غده‌ متورم تیروئید ممکن است در بلع و تنفس شما اختلال ایجاد کند.

  • مشکلات قلبی

هیپوتیروئیدیسم ممکن است باعث افزایش ریسک بیماری‌های قلبی و یا ایست قلبی در فرد گردد. این عارضه ممکن است به دلیل افزایش زیاد مقادیر ldL یا کلسترول بد در فرد باشد.

  • مشکلات سلامت ذهنی

افسردگی یکی دیگر از عوارض هیپوتیروئیدیسم بوده که ممکن است فرد را درگیر کند. افراد زیادی با علائم ذهنی و افسردگی با بیماری کم‌کاری تیروئید تشخیص داده شده‌اند.

  • مشکلات اعصاب محیطی

هیپوتیروئیدیسمی که درمان نشود و به مدت طولانی ادامه داشته باشد باعث آسیب به اعصاب محیطی خواهد شد.

  • ناباروری

چه در زنان و چه در مردان کمبود هورمون تیروئید می‌تواند به ناباروری منتهی شود. این عمل متمایز از علت ایجاد هیپوتیروئیدیسم بوده و مرتبط با سطوح هورمون تیروئید در خون است.

آیا توصیه‌های تغذیه‌ای خاصی برای افراد دارای کم‌کاری تیروئید وجود دارد؟

به عنوان یک قانون کلی افراد مبتلا به این بیماری رژیم غذایی خاصی ندارند اگر چه برخی نکات را باید به خاطر داشته باشید.

  • یک غذای متعادل‌شده از لحاظ انرژی و ترکیبات مصرف کنید.
  • غده تیروئید به مقادیر مشخصی از عنصر ید به منظور تولید هورمون ید نیاز دارد و این مقادیر باید از طریق غذای شما تأمین گردد. یک رژیم غذایی حاوی غلات کامل (جو، گندم، لوبیا و..)، پروتئین بدون چربی، میوه و سبزیجات رنگارنگ می‌تواند میزان ید مورد نیاز شما را تأمین کند.
  • مصرف سویای خود را کنترل کنید. سویا می‌تواند جذب هورمون تیروئید را محدود کند. اگر مقادیر بالایی محصولات حاوی سویا استفاده می‌کنید ممکن است با اختلال جذب هورمون تیروئید روبرو شوید. سویا در پنیر توفو، پنیر و گوشت گیاهی، شیر سویا، دانه سویا و سس سویا یافت می‌شود. حتماً به خاطر داشته باشید که 4 ساعت قبل و بعد از مصرف داروهای تیروئید از مصرف ترکیبات حاوی سویا خودداری کنید.
  • داروی تیروئید را همراه با دیگر مکمل‌ها مصرف نکنید.
  • اگر شما از مکمل یا داروهای خاص دیگر استفاده می‌کنید باید زمان مصرف آن را از داروی تیروئید جدا کنید. بسیاری از ترکیبات می‌توانند جذب هورمون تیروئید را دچار اختلال کنند.

زنان باردار مبتلا به کم‌کاری تیروئید

زنان مبتلا به هیپوتیروئیدیسم که قصد حاملگی دارند و یا حامله شده‌اند ممکن است با یک سری مشکلات خاص روبرو شوند. به همین دلیل باید تحت نظر پزشک باشند.

  • کم‌خونی
  • سقط جنین
  • پره اکلامپسی
  • مرده‌زایی
  • نوزاد لاغر
  • اختلالات مغزی
  • نواقص تولد

با پزشک خود در ارتباط با تست‌ها صحبت کنید. ممکن است شما پس از حاملگی به هیپوتیروئیدیسم مبتلا شوید. برخی پزشکان به صورت معمول سطح هورممون تیروئید را در خون شما چک می‌کنند. ممکن است از بعد از زایمان به کم‌کاری تیروئید مبتلا شوید که نهایتاً 12 تا 18 ماه به طول می‌انجامد. البته توجه داشته باشید که حدود 20 درصد موارد ممکن است بیش از 18 ماه به طول بیانجامد.

داروهای خود را به موقع و براساس دستور پزشک مصرف کنید. مصرف به موقع و اصولی داروها در چنین شرایطی بسیار مهم است. ممکن است دکتر دوز داروها را افزایش یا کاهش دهد. به همین دلیل مرتباً با پزشک خود در ارتباط باشید.

به تغذیه خود توجه کنید. در طول حاملگی بدن شما مواد مغذی، مینرال و انرژی بیشتری نیاز دارد. یک رژیم مناسب همراه با مکمل‌های مولتی‌ویتامین تحت نظر پزشک می‌تواند بسیار مفید باشد.

سخن آخر

اگر شما درمان کم‌کاری تیروئید را آغاز کرده‌اید باید خود را با یک درمان طولانی‌مدت و تغییر سبک زندگی آماده کنید. البته باید توجه داشته باشید که این بیماری تأثیر اندکی بر کیفیت زندگی شما خواهد گذاشت. به صورت مداوم وضعیت سلامت خود را پایش کنید. از دکتر خود بخواهید به صورت مداوم آزمایشاتی را برای بررسی وضعیت بیماری شما و دیگر اختلالات تجویز کند. بیماری‌هایی مانند سیلیاک، دیابت، آرتریت روماتوئید، لوپوس، اختلالات غدد آدرنال و اختلالات هیپوفیز ممکن است با کم‌کاری تیروئید در ارتباط بوده و بیمار باید تحت نظر پزشک باشد. برای مقابله با خستگی خود استراتژی داشته باشید. حتی در صورت مصرف دارو ممکن است دچار خستگی‌های مزمن شوید. به یاد داشته باشید که خواب کافی در شبانه‌روز، مصرف غذاهای غنی از میوه و سبزیجات و همچنین کاهش استرس تا حد قابل‌توجهی از خستگی ناشی از کم‌کاری غده تیروئید می‌کاهد.

منابع

www.mayoclinic.org

www.healthline.com

پست های مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *