حقایقی درباره سرطان کلیه: از تشخیص تا درمان

Hands holding orange Ribbon over blue sky, Leukemia cancer and Multiple sclerosis, COPD and ADHD awareness, world kidney day

حقایقی درباره سرطان کلیه: از تشخیص تا درمان

سرطان کلیه، یکی از انواع سرطان شایع در بزرگسالان بوده که در پوشش لولههای بسیار کوچک در کلیه ایجاد میشود. سرطان کلیه از آنجا شروع میشود که تغییراتی (جهش) در دی ان ای (DNA) بعضی از سلولهای کلیه ایجاد میشود. دی ان ای (DNA) سلول دستورالعمل‏هایی دارد که به سلول میگوید چه کاری را انجام دهد. این تغییرات باعث رشد غیرقابل کنترل این سلول‏های غیرطبیعی شده که با تجمع آنها تومور به وجود میآید. تومور میتواند بدخیم (رشد کرده و به بقیه قسمتهای بدن سرایت کند) یا خوش خیم (رشد کرده ولی به بقیه قسمتهای بدن سرایت نکند) باشد. این نوع سرطان بزرگسالان ۶۰-۷۰ ساله را درگیر کرده و در افراد زیر ۵۰ سال بسیار کم اتفاق میافتد.

نشانه‏ های سرطان کلیه

سرطان کلیه در مراحل اولیه، نشانهای ندارد و به مرور زمان ممکن است نشانه‏های زیر را داشته باشد:

  • خون در ادرار (به رنگ صورتی، قرمز یا قهوهای)
  • خون در استخوان (ممکن است پوست شما تیرهتر از حد معمول یا به رنگ قرمز باشد)
  • درد در پشت، شکم یا پهلو که تمام نمیشود.
  • وجود توده یا تورم در پهلو (البته بسیار کوچک است تا احساس شود)
  • تورم پا و مچ پا
  • از دست دادن اشتها و کاهش وزن بدون دلیل
  • تب
  • خستگی

انواع سرطان کلیه

انواع سرطان کلیه عبارتند از:

  • کارسینوم سلول کلیوی: کارسینوم سلول کلیوی که به عنوان سرطان سلول کلیوی یا آدنوکارسینومای سلول کلیوی شناخته میشود، یکی از شایعترین نوع سرطان کلیه است که از هر ۱۰ مورد سرطان کلیه، ۹ مورد از این نوع هستند. این نوع سرطان در لولههای پروگزیمال که سیستم تصفیه کلیه را تشکیل میدهند، ایجاد میشود. کارسینوم سلول کلیوی بیشتر به صورت یک تومور در یک کلیه است اما میتواند به صورت دو یا چند تومور در هر دو کلیه هم باشد.
  • سرطان سلول کلیوی پاپیلاری: این نوع سرطان حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد از انواع سرطان کلیه را تشکیل میدهد.
  • سرطان کلیه مدولار: سرطان کلیه مدولار یکی از تهاجمیترین نوع سرطان کلیه بوده که در قشر کلیه اتفاق میافتد. این سرطان بسیار کم و بیشتر در افرادی که ژن سلولهای داسی شکل را از والدین خود به ارث بردهاند، اتفاق میافتد.
  • سرطان لنفوم کلیه: این نوع سرطان باعث بزرگ شدن هر دو کلیه یا غدههای لنفاوی (لنفادنوپاتی) در قسمتهای دیگر بدن مانند گردن، قفسه سینه و حفره شکم میشود.
  • کارسینوم سلول کلیوی کروموفوب: این نوع سرطان تقریبا ۵ درصد از انواع سرطان کلیه را تشکیل میدهد. تومورهای این نوع سرطان نارس بوده در نتیجه تهاجمی نیستند.
  • کارسینوم سلول انتقالی: از هر ۱۰۰ سرطان کلیه، حدود ۵ تا ۱۰ مورد آن از نوع کارسینوم سلول انتقالی بوده که به آن کارسینومای اورتلیال هم گفته میشود. این نوع سرطان از خود کلیه شروع نمیشود بلکه از پوشش لگن  (جاییکه حلبها به کلیهها رسیده و ادرار قبل از رفتن به مثانه آنجا جمع میشود) شروع میشود.
  • سارکوم کلیه: نوعی سرطان کلیه بوده که از رگهای خونی یا بافت همبند (رگهای خونی، عضلات و چربی) شروع میشود. این نوع سرطان یا به کلیه برمیگردد یا به بقیه قسمتهای بدن سرایت میکند و کمتر از ۱ درصد از کل سرطانهای کلیه را تشکیل میدهد.
  • تومور آنژیومیولیپوما: آنژیومیولیپوما یکی از شایعترین تومور خوش خیم کلیه بوده که بیشتر در زنان دیده میشود. این نوع تومور میتواند در افرادی که بیماری سل یا بیماری ژنتیکی که قلب، مغز، چشم، ریه و پوست را تحت تأثیر قرار میدهد، ایجاد شود.
  • تومور انکسیتوما: انکسیتوما از نوع تومورهای خوش خیم سرطان کلیه بوده که زیاد اتفاق نمیافتند. این تومور بیشتر در مردان دیده و گاهی ممکن است بسیار بزرگ شود.
  • تومور ویلمز: تومور ویلمز که به آن نفروبلاستوما نیز گفته می‏شود، حدود ۱ درصد از سرطانهای کلیه را تشکیل میدهد و بیشتر در کودکان دیده میشود.

عوامل مؤثر بر افزایش خطر ابتلا به سرطان کلیه

عواملی که می‏توانند خطر ابتلا به سرطان کلیه را افزایش دهند عبارتند از:

  • افزایش سن: با افزایش سن، خطر ابتلا به سرطان کلیه افزایش پیدا میکند.
  • جنسیت: احتمال ابتلا به سرطان کلیه در مردان تقریباً دو برابر زنان است.
  • درمان نارسایی کلیه: افرادی که برای درمان نارسایی کلیه مزمن برای مدت طولانی دیالیز میکنند، بیشتر در معرض خطر ابتلا به سرطان کلیه هستند.
  • سندروم‏های خاص ژنتیکی: افرادی که با سندرومهای خاص ژنتیکی (بیماری فون هیپل-لیندو، سندرم بیرت هاگ-دوب، کمپلکس توبروز اسکلروز و … ) بهدنیا میآیند، بیشتر در معرض خطر ابتلا به سرطان کلیه هستند.
  • سابقه خانوادگی: افرادی که دو یا چند نفر از خویشاوندان نزدیکشان سرطان کلیه دارند، خطر ابتلا به سرطان کلیه در آنها افزایش پیدا میکند.
  • چاقی: خطر ابتلا به سرطان کلیه در افراد چاق بیشتر از افرادی است که وزن مناسبی دارند زیرا چربیهای اضافی بدن ممکن است باعث تغییراتی در هورمونهای بدن شوند.
  • فشار خون بالا: فشار خون بالا خطر ابتلا به سرطان کلیه را افزایش میدهد.
  • داشتن عفونت طولانی مدت و هپاتیت سی (C): افرادی که برای مدت طولانی عفونت و هپاتیت سی (C) داشته باشند، بیشتر در معرض خطر ابتلا به سرطان کلیه هستند.
  • قرصهای ادرارآور: قرصهای ادرارآور (بین دیورتیک‏ها) که به آنها قرصهای آب نیز گفته میشود، خطر ابتلا به سرطان کلیه را افزایش میدهند.
  • قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی: افرادی که به طور منظم در معرض برخی از مواد شیمیایی مانند چربی‏گیرهای فلزی، آرسنیک یا کادمیوم هستند، بیشتر در معرض خطر ابتلا به سرطان کلیه هستند.
  • سیگار کشیدن: خطر ابتلا به سرطان کلیه در افرادی که سیگار میکشند بیشتر از افرادی است که سیگار نمیکشند.

عوامل مؤثر بر کاهش خطر ابتلا به سرطان کلیه

عواملی که می‏توانند خطر ابتلا به سرطان کلیه را افزایش دهند عبارتند از:

  • کنترل فشار خون بالا: از پزشک خود بخواهید تا فشار خون شما را بگیرد. اگر فشار خون بالا داشتید، در مورد روشهای درمان با او صحبت کنید. تغییر در سبک زندگی (ورزش کردن، تغییر رژیم غذایی، کاهش وزن و …) میتواند به شما کمک کند. البته بعضی از افراد فقط با دارو درمان میشوند.
  • ترک سیگار: اگر سیگار میکشید، آن را ترک کنید. روشهای درمانی زیادی (مانند داروها و محصولات جایگزین نیکوتین) برای ترک آن وجود دارند.
  • داشتن وزن سالم: برای داشتن و حفظ وزن سالم تلاش کنید. اگر اضافه وزن دارید، مصرف روزانه کالری خود را کاهش داده و از نظر جسمی تحرک داشته باشید.

تشخیص سرطان کلیه

آزمایش‌ها و روشهای تشخیص سرطان کلیه عبارتند از:

  • معاینه جسمی و سابقه سلامتی: معاینه بدن، برای بررسی علائم عمومی سلامتی مانند بررسی نشانههای توده یا هر چیز غیرعادی است. همچنین عادتهای بهداشتی، بیماریها و معالجههای گذشته بیمار نیز بررسی میشود.
  • معاینه سونوگرافی: روشی که در آن امواج صوتی پرانرژی به بافتها و اندامها فرستاده شده و تصویر آن بررسی میشود.
  • مطالعات شیمی خون: روشی که در آن تعداد سلول‏های خونی، الکترولیت‏ها و سطح آنزیمهای خون بررسی میشوند. اگر تعداد آنها کمتر یا بیشتر باشد، نشانه بیماری است.
  • آزمایش ادرار: در این روش رنگ و محتویات (مانند شکر، پروتئین، سلولهای قرمز خون و سلولهای سفید خون) ادرار بررسی میشود.
  • آزمایشهای ژنتیکی: اگر خویشاوندان نزدیک شخصی سرطان کلیه داشته باشد؛ در سنین پایین با آزمایشهای ژنتیکی، وجود جهشهای ژنی بررسی میشوند.
  • آزمایش آرایه ژنومیک کروموزومی (OncoScan CGAT): در این روش تغییرات ژنتیکی که باعث سرطان کلیه میشوند، میزان بقا و نوع درمان آن تشخیص داده میشود.
  • سیتی اسکن: در این روش با استفاده از اشعه ایکس، تصاویری در زاویههای مختلف از ناحیه شکم و لگن گرفته میشود. برای وضوح بیشتر ممکن است یک ماده رنگی تزریق یا به بیمار داده شود تا آن را ببلعد. به این روش توموگرافی کامپیوتری گفته میشود.
  • ام ار آی (MRI): روشی که در آن با استفاده از آهنربا، امواج رادیویی و رایانهای میتوان تصاویر دقیقی از قسمتهای داخلی بدن گرفت.
  • بیوپسی: در این روش یک سوزن نازک وارد تومور شده و یک نمونه از بافت آن خارج میشود. سپس نمونه در زیر میکروسکوپ توسط یک آسیبشناس بررسی میشود. از این روش برای تشخیص سرطان، نوع سلولهای درگیر و از بین بردن سلولهای سرطانی استفاده میشود.

مراحل سرطان کلیه

سرطان کلیه به چهار مرحله تقسیم‏بندی میشود. این چهار مرحله عبارتند از:

  1. مرحله اول

در این مرحله تومور در داخل کلیه بوده و اندازه آن ۷ سانتیمتر یا کوچکتر است.

  1. مرحله دوم:

در این مرحله تومور در داخل کلیه بوده و اندازه آن از ۷ سانتیمتر بزرگتر است.

  1. مرحله سوم:

در این مرحله تومور به رگهای خونی داخل یا نزدیک کلیه،  قسمتهای جمع کننده ادرار یا لایه بافت چربی اطراف کلیه گسترش یافته است. در این مرحله یکی از این اتفاقها میافتد:

  • اندازه سرطان هر چقدر باشد، به غدههای لنفاوی یا رگ‌های خونی داخل یا نزدیک کلیه گسترش پیدا میکند.
  • سرطان به قسمتهای جمع کننده ادرار اطراف کلیه گسترش پیدا میکند.
  • سرطان به بافت چربی اطراف کلیه گسترش پیدا میکند.
  1. مرحله چهارم:

در این مرحله سرطان از بافت چربی اطراف کلیه به غدههای فوق کلیه یا به سایر قسمتهای بدن مانند مغز، ریه، کبد، استخوان، یا گره‏های لنفاوی دور گسترش پیدا میکند. پس در این مرحله یکی از این دو موارد اتفاق میافتد:

  • سرطان از بافت چربی اطراف کلیه به غدههای فوق کلیه یا غدههای لنفاوی اطراف گسترش پیدا کرده است.
  • سرطان به قسمت‏های دیگر بدن مانند استخوان‏ها، کبد، ریه‏ها، مغز یا غدههای لنفاوی دور گسترش پیدا کرده است.

درمان سرطان کلیه

درمان سرطان کلیه به اندازه و اینکه آیا به بقیه قسمتهای بدن سرایت کرده است؟ بستگی دارد. درمانهای اصلی سرطان کلیه عبارتند از:

  • جراحی: از جراحی برای برداشتن همه یا قسمتی از کلیه استفاده میشود. انواع مختلف روشهای جراحی عبارتند از:
  • نفرکتومی جزئی: در این روش جراحی، تومور و بعضی از بافتهای اطراف آن از بین میرود.
  • نفرکتومی ساده: در این روش جراحی فقط کلیه برداشته میشود.
  • نفرکتومی رادیکال: در این روش جراحی کلیه، غده فوق کلیه، بافت اطراف آن و غدههای لنفاوی مجاور برداشته میشود.
  • سرما درمانی یا حذف با بسامد رادیویی: در این روش سلولهای سرطانی در اثر یخزدگی یا سوزاندن از بین میروند.
  • آمبولیزاسیون: در این روش خونرسانی به بافتهای سرطانی قطع میشود.
  • پرتو درمانی: در این روش از اشعه ایکس با انرژی بالا یا انواع دیگر پرتوهای درمانی برای از بین بردن سلولهای سرطانی یا جلوگیری از رشد آنها استفاده میشود.
  • شیمی درمانی: در این روش از داروها برای جلوگیری از رشد سلولهای سرطانی (با از بین بردن سلول‏ها و یا با توقف تقسیم آنها) استفاده میشود. وقتی دارو به بیمار تزریق شود یا از راه دهان مصرف شود، وارد جریان خون شده و به سلولهای سرطانی میرسد.
  • ایمونوتراپی: این نوع درمان از سیستم ایمنی بدن بیمار برای مبارزه با سرطان استفاده می‏کند. مواد ساخته شده توسط بدن یا ساخته شده در آزمایشگاه باعث تقویت و هدایت سیستم دفاعی بدن در برابر سرطان میشود. به این نوع درمان سرطان، بیوتراپی یا درمان بیولوژیک هم گفته میشود.
  • درمان هدفمند: در این روش با استفاده از دارو یا مواد دیگر، سلولهای سرطانی خاصی شناسایی شده و از بین میروند. برای درمان سرطان پیشرفته سلول کلیوی از درمان هدفمند با عوامل ضد آنژیوژنیک استفاده می‏شود. عوامل ضد آنژیوژنیک از تشکیل عروق خونی در تومور جلوگیری کرده و باعث می شوند تومور گرسنه بماند در نتیجه رشد آن متوقف شده و کوچک میشود. آنتیبادیهای مونوکلونال و مهارکنندههای کیناز دو نوع ضد آنژیوژنیک هستند که برای درمان سرطان سلولهای کلیوی استفاده می شوند.
  • آنتی بادی مونوکلونال: این آنتی‏بادی‏ها با تزریق وارد بدن شده و می‏توانند موادی را روی سلولهای سرطانی یا موادی که ممکن است به رشد سلول‏های سرطانی کمک کند، شناسایی کنند. آنتی‏بادی‏ها به این مواد متصل شده و سلول‏های سرطانی را از بین میبرند یا مانع رشد آنها شده و از گسترش آنها جلوگیری میکنند. علاوه بر این آنها به موادی که باعث ایجاد رگ‏های خونی جدید در تومورها می‏شوند، متصل شده و آنها  را متوقف میکنند.
  • مهار کننده‏های کیناز: این مهارکنندهها از تقسیم سلولها و رشد رگ‏های خونی جدید که تومورها برای رشد نیاز دارند، جلوگیری میکنند.

نتیجهگیری

سرطان کلیه زمانی اتفاق میافتد که جهش‏هایی در سلولهای کلیه اتفاق افتاده و این سلولهای غیرطبیعی بدون کنترل، شروع به رشد کنند و به شکل توده یکجا جمع شوند. این سلولها میتوانند به قسمتهای دیگر بدن رفته و آنها را درگیر کنند. نشانههای سرطان کلیه شامل وجود خون در ادرار، توده در شکم، کمردرد، کاهش وزن و خستگی است. انواع اصلی سرطان کلیه کارسینوم سلول کلیوی، کارسینوم سلول انتقالی و تومور ویلمز است. سرطان کلیه کارسینوم سلول کلیوی تقریبا ۸۰ درصد از سرطانهای کلیه را تشکیل میدهد. عوامل خطر شامل فشار خون بالا، سیگار کشیدن، داروهای ضد درد، مواد شیمیایی و سابقه خانوادگی هستند. سرطان کلیه با روشهای جراحی، پرتو درمانی، شیمی درمانی و درمان هدفمند درمان میشود.

پست های مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *