سرطان تیروئید؛ از نشانه تا درمان

سرطان تیروئید؛ از نشانه تا درمان

سرطان تیروئید هنگامی اتفاق میافتد که سلول‏های تیروئید شما دچار تغییرات ژنتیکی (جهش) شوند. سلول‏های تیروئید (غده پروانهای شکل در پایه گردن) هورمونهایی تولید میکنند که ضربان قلب، فشار خون، دمای بدن و وزن شما را تنظیم میکند. جهش‏ها باعث رشد و تکثیر سریع سلول‏های غیرطبیعی میشوند. این سلول‏ها جمع شده و باعث تشکیل تومور میشوند. سلولهای غیرطبیعی میتوانند به بافتهای دیگر حمله کرده و در بدن گسترش یابند. سرطان تیروئید یکی از انواع سرطان بیشتر در افراد ۳۰ ساله و بالای ۶۰ سال دیده میشود و زنان ۲-۳ برابر بیشتر از مردان به این سرطان مبتلا می‏شوند.

نشانههای سرطان تیروئید

سرطان تیروئید ممکن است در اوایل هیچ نشانهای نداشته باشد اما با رشد آن ممکن است باعث بروز نشانه‌های زیر شود:

  • وجود توده در گردن (با لمس دست احساس میشود)
  • تغییر در صدا (افزایش یا گرفتگی صدا)
  • مشکل در بلعیدن
  • درد در گردن و گلو
  • تورم در غدههای لنفاوی
  • مشکل در تنفس
  • سرفه

انواع سرطان تیروئید

سرطان تیروئید براساس سلولهایی که در تومور هستند، تقسیمبندی میشوند. وقتی نمونهای از بافت سرطان در زیر میکروسکوپ بررسی شود، نوع سرطان تیروئید مشخص میشود. نوع سرطان تیروئید در انتخاب نوع درمان تاثیر دارد. انواع سرطان تیروئید عبارتند از:

  1. سرطان تیروئید پاپیلاری: بیشترین نوع سرطان تیروئید، سرطان تیروئید پاپیلاری است که از سلولهای فولیکولی ساخته میشوند. این سلولهای فولیکول، هورمونهای تیروئید را تولید و ذخیره میکنند. سرطان تیروئید پاپیلاری ممکن است در هر سنی اتفاق بیفتد اما بیشتر افراد ۳۰-۵۰ سال به خصوص زنان را درگیر میکند.
  2. سرطان تیروئید فولیکولار: سرطان تیروئید فولیکولار، از سلولهای فولیکولی ساخته میشوند و معمولاً افراد بالای ۵۰ سال بهخصوص زنان را درگیر میکند.
  3. سرطان تیروئید آناپلاستیک: کمترین نوع سرطان تیروئید، سرطان تیروئید آناپلاستیک است که از سلولهای فولیکولی شروع میشود. این سرطان به سرعت رشد کرده و درمان آن بسیار سخت است. این نوع سرطان در افراد بالای ۶۰ سال اتفاق میافتد.
  4. سرطان تیروئید مدولاری: این نوع سرطان در سلولهایی به نام سلولهای C که تولید کننده کلسی تونین هستند، اتفاق میافتد. افزایش سطح کلسی تونین در خون می‏تواند سرطان تیروئید مدولار را در مراحل اولیه نشان دهد. سندرومهای ژنتیکی خاصی خطر ابتلا به این نوع سرطان را افزایش میدهند.

انواع دیگری از سرطان تیروئید هم وجود دارد که بسیار کم اتفاق میافتند مانند لنفوم تیروئید که از سلولهای سیستم ایمنی تیروئید آغاز شده و سارکوم تیروئید که از سلولهای بافت همبند تیروئید شروع میشود.

عواملی که خطر ابتلا به سرطان تیروئید را افزایش میدهد

عواملی که خطر ابتلا به سرطان تیروئید را افزایش میدهد عبارتند از:

  • جنسیت: زنان بیش‏تر از مردان به سرطان تیروئید مبتلا میشوند.
  • قرار گرفتن در معرض تابش زیاد: پرتو درمانی سر و گردن خطر ابتلا به سرطان تیروئید را افزایش میدهد.
  • سندرومهای ژنتیکی: سندرم‏های ژنتیکی که خطر ابتلا به سرطان تیروئید را افزایش می‏دهند شامل سرطان مدولاری خانوادگی تیروئید، نئوپلازی غدد درون‏ریز متعدد، سندرم کودن و پلی پوز آدنوماتوز خانوادگی است.
  • سابقه خانوادگی: افرادی که سابقه خانوادگی بیماری یا سرطان تیروئید دارند، خطر ابتلا به سرطان تیروئید در آنها بیشتر است.
  • داشتن بیماری تیروئید: کسانی که بیماری تیروئید مانند گواتر (بزرگ شدن تیروئید) دارند، خطر ابتلا به سرطان تیروئید در آنها بیشتر است.
  • پولیپوز آدنوماتوز خانوادگی (FAP): یک بیماری روده بوده که خطر ابتلا به سرطان تیروئید را افزایش میدهد.
  • آکرومگالی: یک بیماری نادر بوده که بدن هورمون رشد را بیش از حد تولید می‏کند.

آزمایشهای تشخیص سرطان تیروئید

برای تشخیص سرطان تیروئید، تیروئید، گردن و خون را بررسی میکنند. این آزمایشها عبارتند از:

  • معاینه بدن: معاینه بدن برای بررسی علائم عمومی بیماری مانند وجود توده در گردن، حنجره یا غدههای لنفاوی. همچنین از بیمار در مورد عادات بهداشتی، بیماری و بیماریهایی که در گذشته درمان شدهاند، سوال پرسیده میشود.
  • بررسی حنجره: روشی که در آن پزشک با استفاده از لارنگوسکوپ (لولهای با نور و لنز) حنجره را بررسی میکند زیرا تومور تیروئید ممکن است به تارهای صوتی فشار وارد کند.
  • بررسی هورمونها در خون: در این روش میزان هورمونهایی که از بافتهای مختلف در خون آزاد میشود، بررسی میشود. مقدار غیرمعمول (بالاتر یا پایین‌تر از حد طبیعی) یک ماده می تواند نشانه بیماری در اندام یا بافت سازنده آن باشد. در اینجا خون از نظر سطح غیر طبیعی هورمون تحریک کننده تیروئید (TSH)  بررسی میشود. این ماده توسط غده هیپوفیز در مغز ساخته می‏شود. این ماده باعث ترشح هورمون تیروئید و کنترل سریع رشد سلول‏های فولیکولی تیروئیدی می‏شود. همچنین خون ممکن است از نظر سطح هورمون کلسی تونین و آنتی‏بادی‏های ضدتیروئید بررسی شود.
  • سونوگرافی: روشی است که در آن امواج صوتی با انرژی بالا (سونوگرافی) به بافت داخلی یا اندامهای گردن فرستاده شده و برگشت (پژواک) آن بصورت تصویر است که بعداً برای بررسی چاپ میشود.
  • سیتی اسکن: روشی که در آن تصاویر دقیقی از داخل بدن یا گردن (از زاویههای مختلف) گرفته میشود.
  • اسکن رادیوایزوتوپ: این آزمایش معمولاً در صورتی انجام می‌شود که آزمایش خون پرکاری تیروئید را نشان دهد. قبل از انجام اسکن؛ مقدار کمی مایع رادیواکتیو (مانند ید) به داخل رگ بازوی شما تزریق شده سپس مقدار مایع رادیواکتیوی که توسط غده تیروئید گرفته شده است، اندازه گیری میشود.
  • بیوپسی آسپیراسیون: برداشتن بافت تیروئید با استفاده از یک سوزن نازک. سوزن از طریق پوست وارد تیروئید شده و چندین نمونه بافت از قسمتهای مختلف تیروئید برداشته می‏شود. آسیبشناس آنها را زیر میکروسکوپ بررسی کرده تا سلولهای سرطانی را تشخیص دهد. این کار باید توسط یک آسیبشناس باتجربه انجام شود چون تشخیص آن سخت است.
  • بیوپسی جراحی: برداشتن گره تیروئید یا یک لوب تیروئید در حین جراحی. آسیبشناس سلولها و بافتها را زیر میکروسکوپ بررسی کرده تا سلولهای سرطانی را تشخیص دهد. این کار باید توسط یک آسیبشناس باتجربه انجام شود چون تشخیص آن سخت است.

انواع درمان سرطان تیروئید

درمان سرطان تیروئید به نوع سرطان تیروئید و میزان گسترش آن بستگی دارد. درمانهای آن عبارتند از:

  • جراحی: برای برداشتن قسمتی یا کل تیروئید
  • لوبکتومی: برداشتن لوبی که در آن سرطان تیروئید پیدا شده است. گره‏های لنفاوی نزدیک سرطان نیز ممکن است برداشته شده و از نظر علائم سرطان زیر میکروسکوپ بررسی شوند.
  • تیروئیدکتومی: برداشتن کل تیروئید، به جز یک قسمت بسیار کوچک از آن. گره‏های لنفاوی نزدیک سرطان نیز ممکن است برداشته شده و از نظر علائم سرطان زیر میکروسکوپ بررسی شوند.
  • تیروئیدکتومی کامل: برداشتن کل تیروئید. گره‏های لنفاوی نزدیک سرطان نیز ممکن است برداشته شده و از نظر علائم سرطان زیر میکروسکوپ بررسی شوند.
  • تراکئوستومی: جراحی گشایش (استوما) که از طریق نای به نفس کشیدن شما کمک میکند.
  • درمان ید رادیواکتیو: بلعیدن ید ماده رادیواکتیو جهت از بین بردن سلولهای سرطانی
  • رادیوتراپی: دستگاهی برای هدایت پرتوهای تابش جهت از بین بردن سلولهای سرطانی
  • شیمی درمانی و درمان هدفمند: استفاده از داروهایی که سلولهای سرطانی را از بین میبرند.
  • مهار کننده تیروزین کیناز: درمان هدفمند تیروزین کیناز، رشد تومورها را متوقف میکند.
  • مهار کننده پروتئین کیناز: درمان هدفمند پروتئین کیناز، پروتئین لازم برای رشد سلولها را مسدود کرده در نتیجه سلولهای سرطانی را از بین میبرد.
  • هورمون درمانی: هورمون درمانی نوعی درمان سرطانی است که هورمون‏ها را از بین برده و یا از عملکرد آن‏ها جلوگیری می‏کند در نتیجه رشد سلولهای سرطانی را متوقف میکند. هورمونها موادی هستند که توسط غدههای موجود در بدن ساخته می‌شوند و در خون جریان دارند. برای درمان سرطان تیروئید، ممکن است داروهایی برای جلوگیری از ساخت هورمون تحریک کننده تیروئید(TSH) ؛ هورمونی که می‏تواند احتمال رشد یا عود سرطان تیروئید را افزایش دهد، تجویز شود .به دلیل این که در درمان سرطان تیروئید، سلول‏های تیروئید از بین می‏روند، تیروئید قادر به تولید هورمون تیروئید به اندازه کافی نیست پس به بیماران قرص‏های جایگزین هورمون تیروئید داده می‏شود .

مراحل درمان سرطان تیروئید

  1. سرطان تیروئید معمولاً با چسباندن سوزن یا برداشتن گره تیروئید توسط جراح تشخیص داده میشود.
  2. گره تیروئید توسط یک آسیب شناس زیر میکروسکوپ بررسی می‏شود تا بفهمد آیا خوش خیم (۹۵٪ تا ۹۹٪ کل گره‏هایی که از آنها نمونه برداری می‏شود، خوش خیم هستند) یا بدخیم (حدود ۱ ٪ تا ۵٪ گره‏هایی که از آنها نمونه برداری می‏شود، بدخیم هستند) است.
  3. آسیبشناس نوع سرطان تیروئید (پاپیلاری، فولیکولی، مخلوط پاپیلاری-فولیکولی، مدولاری یا آناپلاستیک) را تعیین می‏کند.
  4. تیروئید و غدههای لنفاوی بیمار باید با سونوگرافی با وضوح بالا بطور کامل بررسی شود تا جراح بفهمد آیا سرطان به قسمتهای دیگر هم گسترش پیدا کرده است یا خیر.
  5. در سرطان تیروئید مدولار، غدههای لنفاوی برداشته می‏شوند.
  6. در مورد سرطان آناپلاستیک تیروئید، پزشک به شما کمک می‌کند تا درباره درمان تراکئوستومی تصمیم بگیرید.
  7. ۵-۶ هفته بعد از برداشتن کل تیروئید، آن دسته از بیمارانی که علائم بالقوه سود ید رادیواکتیو درمانی را دارند تحت درمان ید رادیواکتیو قرار می‏گیرند. در این روش بیمار یک قرص با دز مختلف میخورد. برای این که دیگران در معرض مواد رادیواکتیو قرار نگیرند، بیمار باید چند روز از تماس با دیگران خودداری کند.
  8. بیمار یک هفته پس از درمان ید رادیواکتیو، باید قرص هورمون تیروئید را شروع کند. هیچ کس نمی‏تواند بدون هورمون تیروئید زندگی کند و اگر دیگر تیروئید ندارید، باید تا پایان عمر لووتیروکسین (معمولاً یک قرص در روز) مصرف کنید.
  9. بیمار هر ۶ تا ۱۲ ماه یک‏بار؛ برای انجام آزمایش خون، به متخصص غدد مراجعه کند تا مشخص شود آیا دوز روزانه هورمون تیروئید برای او مناسب است و از عدم بازگشت تومور تیروئید مطمئن شود.

عود (برگشت) سرطان تیروئید

بعد از درمان سرطان تیروئید، سرطان ممکن است عود (برگشت) کند. حتی اگر برای درمان تیروئید را هم برداشته باشید، این اتفاق میافتد زیرا سلولهای سرطان میکروسکوپی قبل از آنکه از بین بروند، از تیروئید به قسمتهای دیگر بدن رفتهاند. سرطان تیروئید ممکن است در موارد زیر عود کند:

  • گرههای لنفاوی گردن
  • باقی ماندن قسمت‏هایی کوچکی از بافت تیروئید
  • نواحی دیگر مانند استخوانها و ریهها

عود (برگشت) سرطان تیروئید قابل درمان است. پزشک ممکن است آزمایش خون دورهای یا اسکن تیروئید را برای بررسی نشانههای عود (برگشت) تیروئید توصیه کند.

کلام پایانی

سرطان تیروئید، سرطانی است که در آن سلولها بطور غیر طبیعی رشد میکنند و ممکن است به سایر قسمتهای بدن نیز سرایت کنند. علائم سرطان تیروئید تورم یا وجود توده در گردن است. عوامل خطر موثر بر ابتلا به آن قرار گرفتن در معرض اشعه در سنین پایین، بزرگ شدن تیروئید و سابقه خانوادگی است. سرطان تیروئید به چهار نوع اصلی سرطان تیروئید پاپیلاری، فولیکولار، آناپلاستیک و مدولار تقسیم میشود. تشخیص سرطان تیروئید با سونوگرافی یا برداشتن بافت تیروئید با سوزن نازک و بررسی آن زیر میکروسکوپ انجام میشود. روشهای درمانی شامل جراحی (برداشتن کامل یا قسمتی از تیروئید)، پرتو درمانی، شیمی درمانی، درمان هدفمند و هورمون درمانی است.

پست های مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *