سرطان واژن؛ از نبود نشانه اولیه تا درمانی سخت

سرطان واژن؛ از نبود نشانه اولیه تا درمانی سخت

سرطان واژن (لوله عضلانی که رحم را به دستگاه تناسلی خارجی وصل میکند)، یکی از انواع سرطان است که در سلولهایی که سطح واژن را پوشاندهاند، اتفاق میافتد. این نوع سرطان بسیار کم اتفاق افتاده و زمانی به وجود میآید که تغییراتی (جهش) در دی ان ای (DNA) بعضی از سلولهای واژن ایجاد میشود. دی ان ای سلول دستورالعمل‏هایی دارد که به سلول میگوید چه کاری را انجام دهد. این تغییرات باعث رشد غیرقابل کنترل سلول‏های غیرطبیعی شده که با تجمع آنها تومور به وجود میآید. این تومورها میتوانند از واژن خارج شده و در قسمتهای دیگر بدن پخش شوند. تشخیص سرطان واژن در مراحل اولیه، شانس درمان را افزایش میدهد اما اگر این نوع سرطان بعد از پخش شدنش در قسمتهای دیگر بدن تشخیص داده شود، درمان خیلی سختتر میشود.

نشانههای سرطان واژن

سرطان واژن ممکن است در مراحل اولیه نشانهای نداشته باشد اما با پیشرفت آن نشانههای زیر به‎ وجود میآید:

  • خونریزی غیرطبیعی از واژن (بعد از مقاربت یا یائسگی)
  • ترشحات آبکی واژن
  • وجود توده در واژن
  • درد لگن
  • ادرار دردناک
  • تکرر ادرار
  • یبوست

انواع سرطان واژن

نوع سرطان واژن، به نوع سلولی که سرطان از آن جا شروع میشود بستگی دارد. انواع سرطان واژن عبارتند از:

  1. کارسینوم سلول سنگفرشی واژینال: بیشترین نوع سرطان واژن، کارسینوم سلول سنگفرشی بوده که ۷۸ درصد از سرطانهای واژن را تشکیل میدهد. این نوع سرطان؛ از سلولهای نازک و مسطح سنگفرشی که سطح واژن را میپوشانند، شروع میشود. این نوع سرطان به آرامی گسترش پیدا کرده و معمولاً نزدیک واژن باقی میماند. البته ممکن است ریهها و کبد را درگیر کند.
  2. آدنوکارسینومای واژن: این نوع سرطان از سلولهای غدهای سطح واژن شروع میشود. سلول‏های غدهای در پوشش واژن، مایعاتی مانند مخاط تولید و آزاد میکنند. آدنوکارسینوما بیشتر از سرطان سلول سنگفرشی به ریهها و غدههای لنفاوی گسترش پیدا میکند. این نوع سرطان بیشتر در زنهای یائسه (بالای ۵۰ سال) دیده میشود.
  3. ملانوم واژن: این نوع سرطان از سلولهای تولید کننده رنگدانه (ملانوسیت) واژن شروع میشود.
  4. سارکوم واژن: این نوع سرطان فقط ۴ درصد از سرطانهای واژن را تشکیل میدهد. سارکوم از سلولهای بافت همبند یا سلولهای بافت عضلانی دیوارههای واژن شروع میشود.

عوامل مؤثر بر افزایش خطر ابتلا به سرطان واژن

عواملی که ممکن است خطر ابتلا به سرطان واژن را افزایش دهند عبارتند از:

  • سن: با افزایش سن، خطر ابتلا به سرطان واژن هم افزایش پیدا میکند. سرطان واژن بیشتر در زنان بالای ۶۰ سال دیده میشود.
  • وجود سلولهای غیرطبیعی در واژن: وجود سلولهای غیرطبیعی در واژن که به آن نئوپلازی داخل اپیتلیال واژن گفته میشود، خطر ابتلا به سرطان واژن را زیاد میکند.
  • داروی پیشگیری از سقط جنین: اگر در هنگام بارداری؛ داروی پیشگیری از سقط جنین (به نام دی اتیل استیل بسترول) مصرف کرده باشید، خطر ابتلا به سرطان واژن افزایش پیدا می‏کند.
  • عمل برداشتن رحم: اگر بهخاطر وجود توده در رحم و نه سرطان؛ رحم برداشته شود، خطر ابتلا به سرطان واژن افزایش پیدا میکند.
  • ایدز (HIV): عفونت ویروس ایدز (HIV) خطر ابتلا به سرطان واژن را افزایش میدهد.
  • سیگار کشیدن: سیگار کشیدن، خطر ابتلا به سرطان واژن را افزایش میدهد.

عوامل مؤثر بر کاهش خطر ابتلا به سرطان واژن

عواملی که ممکن است خطر ابتلا به سرطان واژن را کاهش دهند عبارتند از:

  • معاینه منظم لگن و تست پاپ اسمیر: با انجام معاینههای منظم لگن و آزمایش پاپ اسمیر، میتوانید سرطان را در مراحل اولیه تشخیص دهید. اگر سرطان در این مرحله تشخیص داده شود، درمان میشود.
  • واکسن ویروس پاپیلومای انسان (HPV): واکسن ویروس پاپیلومای انسان (HPV) باعث جلوگیری از این نوع عفونت شده و خطر ابتلا به سرطان واژن را کاهش میدهد. قبل از تزریق آن، از پزشک خود بپرسید که آیا این واکسن برای شما مناسب است یا خیر.
  • نکشیدن سیگار: سیگار کشیدن خطر ابتلا به سرطان واژن را افزایش میدهد پس اگر سیگار میکشید آنرا ترک کنید.

آزمایشهای تشخیص سرطان واژن

برای تشخیص سرطان واژن از آزمایشهای زیر استفاده میشود:

  • معاینه جسمی و سابقه سلامتی: معاینه بدن، برای بررسی علائم عمومی سلامتی مانند بررسی علائم توده یا هر چیز غیرعادی است. همچنین عادتهای بهداشتی، بیماریها و معالجههای گذشته بیمار نیز بررسی میشود.
  • معاینه لگن: در این روش واژن، دهانه رحم، رحم، دیوارههای رحمی، تخمدانها و راست روده بررسی میشوند. یک اسپکولوم به واژن وارد شده و پزشک واژن و دهانه رحم را از نظر علائم بیماری بررسی میکند. اسپکولوم را وارد واژن کرده و روی شکم فشار وارد میکنند. تا شکل، اندازه و موقعیت رحم و تخمدانها را ببینند. علاوه بر این پزشک اسپکولوم را وارد راست روده کرده تا وجود توده یا سلولهای غیرطبیعی را بررسی کند.
  • تست پاپ اسمیر: در این روش با استفاده از یک اسپکولوم دهانه واژن را باز کرده و با استفاده از یک وسیله دیگر، سلولهای دهانه رحم برداشته میشوند. این سلولها از نظر نشانههای بیماری، زیر میکروسکوپ بررسی میشوند.
  • تست ویروس پاپیلومای انسانی (HPV): این یک روش آزمایشگاهی برای بررسی دی ان ای (DNA) یا آر ان ای (RNA) عفونت ویروسی پاپیلومای انسانی (HPV) است. برای این آزمایش ممکن است از سلولهای آزمایش پاپ استفاده شود همچنین این آزمایش زمانی انجام میشود که نتایج آزمایش پاپ نشان دهنده وجود سلولهای غیرطبیعی در دهانه رحم باشد.
  • کولپوسکوپی: در این روش از کولپوسکوپ برای بررسی قسمت غیرطبیعی واژن و دهانه رحم استفاده میشود. ممکن است از کورت (وسیلهای شبیه قاشق) برای برداشتن قسمتی از بافت استفاده شود. بافت از نظر نشانههای بیماری زیر میکروسکوپ بررسی میشود.
  • بیوپسی: از این روش برای بررسی واژن و دهانه رحم استفاده میشود.  یک نمونه از بافت واژن و دهانه رحم برداشته شده سپس نمونه در زیر میکروسکوپ توسط یک آسیبشناس بررسی میشود. از این روش برای تشخیص سرطان، نوع سلولهای درگیر و از بین بردن سلولهای سرطانی استفاده میشود.

پس از تشخیص سرطان واژن، آزمایش‏هایی انجام میشود تا مشخص شود که سلولهای سرطانی واژن به بقیه قسمت‏های بدن گسترش پیدا کردهاند یا خیر. این آزمایش‌ها شامل موارد زیر هستند:

  • اشعه ایکس قفسه سینه: در این روش از اشعه ایکس (پرتو پرانرژی که می‏تواند از بدن عبور کند) برای گرفتن عکس از قفسه سینه استفاده میشود.
  • سیتی اسکن: در این روش با استفاده از اشعه ایکس، تصاویری در زاویههای مختلف از ناحیه شکم و لگن گرفته میشود. برای وضوح بیشتر ممکن است یک ماده رنگی تزریق یا به بیمار داده شود تا آن را ببلعد. به این روش توموگرافی کامپیوتری گفته میشود.
  • ام آر آی (MRI): روشی که در آن با استفاده از آهنربا، امواج رادیویی و رایانهای میتوان تصاویر دقیقی از قسمتهای داخلی بدن گرفت. گاهی ماده‌ای به نام گادولینیوم به بیمار تزریق میشود. این ماده در اطراف سلولهای سرطانی جمع شده و تصویری که گرفته میشود این مناطق را روشنتر نشان میدهد. به این روش تصویربرداری مغناطیسی هستهای (NMRI) گفته میشود.
  • اسکن توموگرافی با انتشار پوزیترون (PET): در این روش سلولهای تومورهای بدخیم تشخیص داده میشود. در این روش مقدار کمی گلوکز رادیواکتیو (قند) به بدن تزریق میشود. اسکنر PET به دور بدن میچرخد تا تصویری از محل مصرف گلوکز بگیرد. در این تصویر، سلولهای تومورهای بدخیم به رنگ روشن هستند زیرا بسیار فعال بوده و گلوکز زیادی مصرف میکنند. اسکن PET و سی‏ تی اسکن ممکن است همزمان انجام شود که به آن PET-CT گفته می‏شود.
  • سیستوسکوپی: از این روش برای بررسی داخل مثانه و مجاری ادرار استفاده میشود. پزشک برای دیدن داخل حفره مثانه شما؛ از لوله نازکی که در انتهای آن دوربین (سیستوسکوپ) وجود دارد، استفاده میکند. او لوله نازک را از طریق مجرای ادرار به مثانه شما وارد میکند. پزشک تصویر دیواره داخلی مثانه که روی کامپیوتر است را نگاه میکند.
  • پروکتوسکوپی: روشی برای بررسی رکتوم و مقعد است. برای این کار از پروکتوسکوپ استفاده میشود. پروکتوسکوپ ابزاری نازک مانند لوله با نور و لنز بوده که برای مشاهده داخل رکتوم و مقعد استفاده میشود.
  • بیوپسی: ممکن است از این روش برای گسترش سرطان به دهانه رحم استفاده کرد. در این روش نمونهای از بافت دهانه رحم برداشته شده و زیر میکروسکوپ بررسی میشود. این کار در مطب پزشک انجام میشود.

مراحل سرطان واژن

سرطان واژن به ۵ مرحله زیر تقسیم میشود:

  1. مرحله اول: در این مرحله، سرطان در دیوارههای واژن وجود دارد.
  2. مرحله دوم: در این مرحله، سرطان به بافتهای اطراف واژن گسترش پیدا کرده است اما هنوز به دیواره لگن نرسیده است.
  3. مرحله سوم: در این مرحله، سرطان به دیواره لگن گسترش پیدا کرده است.
  4. مرحله چهارم: در این مرحله، سرطان ممکن است به یک یا چند قسمت زیر گسترش پیدا کرده باشد:
  • پوشش مثانه
  • پوشش راست روده
  • دهانه رحم، رحم و تخمدانها
  • سرطان ممکن است به قسمتهایی که نزدیک واژن نیست مانند ریه و استخوان گسترش پیدا کرده باشد.

درمان سرطان واژن

۵ نوع درمان استاندارد برای سرطان واژن وجود دارد که عبارتند از:

  1. عمل جراحی: عمل جراحی یک گزینه درمانی برای نئوپلازی داخل اپیتلیال واژن و سرطان واژن است که به انواع زیر تقسیمبندی میشود:
  • جراحی با لیزر: در این روش از پرتو باریک و پرانرژی لیزر (به جای چاقو) برای ایجاد بریدگی بدون خونریزی در بافت یا از بین بردن تومور استفاده میشود.
  • واژینکتومی: در این روش تمام یا قسمتی از واژن برداشته شده و برای بازسازی آن ممکن است به پیوند پوست (از قسمتهای دیگر بدن) نیاز باشد.
  • هیسترکتومی کامل: از این روش برای برداشتن دهانه رحم و واژن استفاده میشود.
  • کالبدشکافی غدههای لنفاوی: در این روش قسمتی از بافت غدههای لنفاوی برای بررسی زیر میکروسکوپ برداشته میشود. به این روش لنفادنکتومی گفته میشود. اگر سرطان واژن فوقانی باشد، ممکن است غدههای لنفاوی لگن برداشته شود و اگر سرطان واژن تحتانی باشد، ممکن است غدههای لنفاوی کشاله ران برداشته شود.
  • جراحی لگن: روشی برای برداشتن روده بزرگ، راست روده، تخمدانها، مثانه، دهانه رحم و واژن است. گرههای لنفاوی نزدیک هم برداشته میشوند. برای خروج ادرار و مدفوع از بدن، با استفاده از استوما یک دهانه در سطح شکم ایجاد و یک کیسه جمعآوری به آن وصل میشود.
  1. پرتو درمانی: در این روش از اشعه ایکس با انرژی بالا یا انواع دیگر پرتوهای درمانی برای از بین بردن سلولهای سرطانی یا جلوگیری از رشد آنها استفاده میشود. نحوه انجام پرتو درمانی به نوع و مرحله سرطان بستگی دارد.
  • پرتو درمانی داخلی: از ماده رادیواکتیو متصل به سوزن، سیم یا کاتتر استفاده میکنند و آن را  مستقیماً داخل یا نزدیک سرطان میبرند.
  • پرتو درمانی خارجی: در این روش از دستگاهی (خارج از بدن) برای تابش پرتو به قسمتی که درگیر سرطان است، استفاده می‌شود.
  1. شیمی درمانی: در این روش از داروها برای جلوگیری از رشد سلولهای سرطانی (با از بین بردن سلول‏ها و یا با توقف تقسیم آنها) استفاده میشود. وقتی دارو به بیمار تزریق شود یا از راه دهان مصرف شود، وارد جریان خون شده و به سلولهای سرطانی میرسد.
  2. ایمونوتراپی: این نوع درمان از سیستم ایمنی بدن بیمار برای مبارزه با سرطان استفاده می‏کند. مواد ساخته شده توسط بدن یا ساخته شدن آن در آزمایشگاه باعث تقویت و هدایت سیستم دفاعی بدن در برابر سرطان میشود. به این نوع درمان سرطان، بیوتراپی یا درمان بیولوژیک هم گفته میشود.
  3. حساسکنندههای رادیویی: حساس کنندهها، داروهایی هستند که تومور را نسبت به پرتو درمانی حساس میکنند. ترکیب حساس کنندهها با پرتو درمانی میتواند سلولهای توموری بیشتری را از بین ببرد.

کلام پایانی

سرطان واژن یک تومور بدخیم بوده که در بافتهای واژن ایجاد میشود. این سرطان زمانی اتفاق میافتد که جهش‏هایی در سلولهای واژن اتفاق افتاده و این سلولهای غیرطبیعی بدون کنترل، شروع به رشد کنند و به شکل توده یک جا جمع شوند. این سلولها میتوانند به قسمتهای دیگر بدن رفته و آنها را درگیر کنند. نشانههای سرطان واژن شامل ترشحات آبکی واژن، وجود توده در واژن، درد لگن و ادرار دردآور است. انواع اصلی سرطان واژن کارسینوم سلول سنگفرشی واژینال و آدنوکارسینومای واژن بوده که کارسینوم سلول سنگفرشی واژینال تقریبا ۷۸ درصد از سرطانهای واژن را تشکیل میدهد. عوامل خطر شامل افزایش سن، وجود سلولهای غیرطبیعی در واژن و خوردن داروی پیشگیری ار سقط جنین است. سرطان واژن با روشهای جراحی، پرتو درمانی، شیمی درمانی و ایمونوتراپی درمان میشود.

پست های مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *